21.2 Pole równoległoboku. Pole rombu
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (1 pkt)
Wysokości równoległoboku są równe $9$ cm i $12$ cm, a jeden z boków ma długość $10$ cm. Oblicz obwód tego równoległoboku.
Obwód równoległoboku wynosi $\frac{140}{3}$ cm, czyli $46\frac{2}{3}$ cm.
Niech $a$ i $b$ oznaczają długości boków równoległoboku, a $h_a$ i $h_b$ wysokości opuszczone na te boki.
Pole $P$ równoległoboku można wyrazić na dwa sposoby:\[P = a \cdot h_a = b \cdot h_b\]Warunkiem istnienia równoległoboku jest, aby wysokość opuszczona na jeden bok nie była dłuższa od drugiego boku, czyli $h_a \le b$ oraz $h_b \le a$.
Z treści zadania wiemy, że wysokości wynoszą $9$ cm i $12$ cm, a jeden z boków ma długość $10$ cm.
Przyjmijmy, że $a = 10$ cm. Musimy znaleźć długość boku $b$. Rozważmy dwa przypadki.
Przypadek 1: $h_a = 9$ cm i $h_b = 12$ cm.
Z równości pól:\[10 \cdot 9 = b \cdot 12\]\[90 = 12b\]\[b = \frac{90}{12} = \frac{15}{2} = 7,5 \text{ cm}\]Sprawdźmy warunek $h_b \le a$:\[12 \le 10\]Nierówność jest fałszywa, co oznacza, że ten przypadek jest niemożliwy.
Przypadek 2: $h_a = 12$ cm i $h_b = 9$ cm.
Z równości pól:\[10 \cdot 12 = b \cdot 9\]\[120 = 9b\]\[b = \frac{120}{9} = \frac{40}{3} \text{ cm}\]Sprawdźmy warunki istnienia równoległoboku:
1. $h_b \le a \implies 9 \le 10$. Nierówność jest prawdziwa.
2. $h_a \le b \implies 12 \le \frac{40}{3}$. Ponieważ $\frac{40}{3} = 13\frac{1}{3}$, nierówność $12 \le 13\frac{1}{3}$ jest prawdziwa.
Ten przypadek jest możliwy. Boki równoległoboku mają długości $10$ cm i $\frac{40}{3}$ cm.
Obliczamy obwód $Ob$ równoległoboku:\[Ob = 2a + 2b\]\[Ob = 2 \cdot 10 + 2 \cdot \frac{40}{3}\]\[Ob = 20 + \frac{80}{3}\]\[Ob = \frac{60}{3} + \frac{80}{3}\]\[Ob = \frac{140}{3} = 46\frac{2}{3} \text{ cm}\]
Zadanie 2 (3 pkt)
Wysokości równoległoboku pozostają w stosunku $2:3$, a jeden bok jest o $4$ dłuższy od drugiego.
a) Oblicz obwód równoległoboku.
b) Wiedząc dodatkowo, że sinus kąta ostrego równoległoboku jest równy $\frac{\sqrt{2}}{2}$, oblicz pole równoległoboku i jego wysokości.
a) Obwód równoległoboku wynosi $40$.
b) Pole równoległoboku wynosi $48\sqrt{2}$, a wysokości są równe $4\sqrt{2}$ i $6\sqrt{2}$.
a) Oznaczmy boki równoległoboku jako $a$ i $b$, a odpowiadające im wysokości jako $h_a$ i $h_b$. Z treści zadania wiemy, że jeden bok jest o $4$ dłuższy od drugiego, przyjmijmy więc, że $b = a+4$. Wiemy również, że stosunek wysokości wynosi $2:3$. Pole równoległoboku można wyrazić na dwa sposoby: $P = a \cdot h_a$ oraz $P = b \cdot h_b$. Z tego wynika, że $a \cdot h_a = b \cdot h_b$, co można przekształcić do postaci $\frac{a}{b} = \frac{h_b}{h_a}$.
Ponieważ bok $b$ jest dłuższy od boku $a$ ($b>a$), to wysokość opuszczona na bok $b$ musi być krótsza od wysokości opuszczonej na bok $a$ ($h_b < h_a$). Zatem stosunek krótszej wysokości do dłuższej wynosi $\frac{h_b}{h_a} = \frac{2}{3}$.
Podstawiając zależności do równania, otrzymujemy:\[\frac{a}{a+4} = \frac{2}{3}\]\[3a = 2(a+4)\]\[3a = 2a + 8\]\[a = 8\]Drugi bok wynosi $b = a+4 = 8+4 = 12$. Boki równoległoboku mają długości $8$ i $12$.
Obwód równoległoboku wynosi:\[O = 2a + 2b = 2 \cdot 8 + 2 \cdot 12 = 16 + 24 = 40\]b) Mamy dodatkową informację, że sinus kąta ostrego $\alpha$ wynosi $\sin(\alpha) = \frac{\sqrt{2}}{2}$. Pole równoległoboku można również obliczyć ze wzoru $P = a \cdot b \cdot \sin(\alpha)$.\[P = 8 \cdot 12 \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} = 4 \cdot 12 \cdot \sqrt{2} = 48\sqrt{2}\]Teraz możemy obliczyć wysokości, korzystając ze wzorów na pole:\[P = a \cdot h_a \implies h_a = \frac{P}{a} = \frac{48\sqrt{2}}{8} = 6\sqrt{2}\]\[P = b \cdot h_b \implies h_b = \frac{P}{b} = \frac{48\sqrt{2}}{12} = 4\sqrt{2}\]Wysokości równoległoboku wynoszą $4\sqrt{2}$ i $6\sqrt{2}$.
Zadanie 3 (4 pkt)
Dłuższy bok równoległoboku ma długość $8$, krótsza przekątna ma długość $7$, a kąt rozwarty jest równy $120°$. Oblicz pole tego równoległoboku.
Pole równoległoboku wynosi $12\sqrt{3}$ lub $20\sqrt{3}$.
Oznaczmy boki równoległoboku jako $a$ i $b$, gdzie $a$ to dłuższy bok. Z treści zadania mamy $a=8$. Kąt rozwarty równoległoboku wynosi $\beta = 120°$. Suma miar kątów sąsiednich w równoległoboku jest równa $180°$, więc kąt ostry $\alpha$ ma miarę:\[\alpha = 180° - \beta = 180° - 120° = 60°\]Krótsza przekątna równoległoboku, oznaczmy ją $d_1$, leży naprzeciwko kąta ostrego. Mamy daną jej długość $d_1 = 7$.
Rozważmy trójkąt utworzony przez boki $a$, $b$ i przekątną $d_1$. Kąt między bokami $a$ i $b$ w tym trójkącie to $\alpha$. Korzystając z twierdzenia cosinusów, możemy zapisać:\[d_1^2 = a^2 + b^2 - 2ab \cos(\alpha)\]Podstawiamy znane wartości:\[7^2 = 8^2 + b^2 - 2 \cdot 8 \cdot b \cdot \cos(60°)\]Wiemy, że $\cos(60°) = \frac{1}{2}$, zatem:\[49 = 64 + b^2 - 16b \cdot \frac{1}{2}\]\[49 = 64 + b^2 - 8b\]Porządkujemy równanie, aby otrzymać równanie kwadratowe względem $b$:\[b^2 - 8b + 15 = 0\]Rozwiązujemy to równanie. Obliczamy wyróżnik $\Delta$:\[\Delta = (-8)^2 - 4 \cdot 1 \cdot 15 = 64 - 60 = 4\]\[\sqrt{\Delta} = \sqrt{4} = 2\]Wyznaczamy możliwe długości boku $b$:\[b_1 = \frac{-(-8) - 2}{2 \cdot 1} = \frac{6}{2} = 3\]\[b_2 = \frac{-(-8) + 2}{2 \cdot 1} = \frac{10}{2} = 5\]Zgodnie z treścią zadania, $a=8$ jest dłuższym bokiem, więc $b < 8$. Oba rozwiązania ($b_1=3$ i $b_2=5$) spełniają ten warunek. Oznacza to, że istnieją dwa równoległoboki spełniające warunki zadania. Obliczymy pole dla obu przypadków.
Pole równoległoboku $P$ obliczamy ze wzoru:\[P = ab \sin(\alpha)\]Dla $b=3$:\[P_1 = 8 \cdot 3 \cdot \sin(60°) = 24 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = 12\sqrt{3}\]Dla $b=5$:\[P_2 = 8 \cdot 5 \cdot \sin(60°) = 40 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = 20\sqrt{3}\]
Zadanie 4 (1 pkt)
Pole rombu jest równe $96 \, \text{cm}^2$, a jedna przekątna ma długość $12 \, \text{cm}$. Oblicz:
a) obwód rombu
b) wysokość rombu.
a) Obwód rombu wynosi $40 \, \text{cm}$.
b) Wysokość rombu wynosi $9.6 \, \text{cm}$.
Dane: Pole $P = 96 \, \text{cm}^2$, jedna przekątna $d_1 = 12 \, \text{cm}$.
Korzystamy ze wzoru na pole rombu z wykorzystaniem przekątnych: $P = \frac{d_1 \cdot d_2}{2}$.
Podstawiamy dane, aby obliczyć długość drugiej przekątnej $d_2$:\[96 = \frac{12 \cdot d_2}{2}\]\[192 = 12 \cdot d_2\]\[d_2 = \frac{192}{12} = 16 \, \text{cm}\]Przekątne w rombie przecinają się pod kątem prostym i dzielą się na połowy. Długość boku rombu $a$ możemy obliczyć z twierdzenia Pitagorasa.\[a^2 = \left(\frac{d_1}{2}\right)^2 + \left(\frac{d_2}{2}\right)^2\]\[a^2 = \left(\frac{12}{2}\right)^2 + \left(\frac{16}{2}\right)^2\]\[a^2 = 6^2 + 8^2\]\[a^2 = 36 + 64 = 100\]\[a = \sqrt{100} = 10 \, \text{cm}\]a) Obliczamy obwód rombu $O_b$:\[O_b = 4a\]\[O_b = 4 \cdot 10 = 40 \, \text{cm}\]b) Obliczamy wysokość rombu $h$. Korzystamy z drugiego wzoru na pole rombu: $P = a \cdot h$.\[96 = 10 \cdot h\]\[h = \frac{96}{10} = 9.6 \, \text{cm}\]
Zadanie 5 (2 pkt)
Przekątne rombu mają długość $30$ i $16$. Oblicz pole rombu, następnie sinus kąta ostrego rombu i na tej podstawie ustal, czy ten kąt ma miarę większą, czy mniejszą od $45^{\circ}$.
Pole rombu wynosi $240$. Sinus kąta ostrego jest równy $\frac{240}{289}$. Kąt ostry rombu ma miarę większą od $45^{\circ}$.
Oznaczmy długości przekątnych jako $d_1 = 30$ i $d_2 = 16$.
Pole rombu $P$ obliczamy ze wzoru:\[P = \frac{1}{2} d_1 d_2\]\[P = \frac{1}{2} \cdot 30 \cdot 16 = 240\]Aby obliczyć sinus kąta ostrego $\alpha$, potrzebujemy długości boku rombu $a$. Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta o przyprostokątnych $\frac{d_1}{2}=15$ i $\frac{d_2}{2}=8$:\[a^2 = \left(\frac{30}{2}\right)^2 + \left(\frac{16}{2}\right)^2 = 15^2 + 8^2 = 225 + 64 = 289\]\[a = \sqrt{289} = 17\]Korzystając z drugiego wzoru na pole rombu $P = a^2 \sin(\alpha)$:\[240 = 17^2 \sin(\alpha)\]\[240 = 289 \sin(\alpha)\]\[\sin(\alpha) = \frac{240}{289}\]Porównajmy wartość $\sin(\alpha)$ z wartością $\sin(45^{\circ}) = \frac{\sqrt{2}}{2}$. Podnosimy obie wartości do kwadratu:\[\left(\frac{240}{289}\right)^2 = \frac{57600}{83521}\]\[\left(\frac{\sqrt{2}}{2}\right)^2 = \frac{1}{2}\]Porównujemy ułamki $\frac{57600}{83521}$ i $\frac{1}{2}$:\[57600 \cdot 2 \quad ? \quad 83521 \cdot 1\]\[115200 > 83521\]Nierówność jest prawdziwa, zatem $\frac{57600}{83521} > \frac{1}{2}$, co implikuje $\frac{240}{289} > \frac{\sqrt{2}}{2}$.
Wobec tego $\sin(\alpha) > \sin(45^{\circ})$, a ponieważ funkcja sinus jest rosnąca dla kątów ostrych, $\alpha > 45^{\circ}$.
Grupa B
Zadanie 1 (1 pkt)
Wysokości równoległoboku są równe $5$ cm i $15$ cm, a jeden z boków ma długość $12$ cm. Oblicz obwód tego równoległoboku.
Obwód równoległoboku wynosi $96$ cm.
Zadanie 2 (3 pkt)
Wysokości równoległoboku pozostają w stosunku $4:7$, a jeden bok jest o $9$ dłuższy od drugiego.
a) Oblicz obwód równoległoboku.
b) Wiedząc dodatkowo, że sinus kąta ostrego równoległoboku jest równy $\frac{2\sqrt{6}}{7}$, oblicz pole równoległoboku i jego wysokości.
a) Obwód równoległoboku wynosi $66$.
b) Pole równoległoboku wynosi $72\sqrt{6}$, a wysokości są równe $\frac{24\sqrt{6}}{7}$ i $6\sqrt{6}$.
Zadanie 3 (4 pkt)
Dłuższy bok równoległoboku ma długość $21$, krótsza przekątna ma długość $19$, a kąt rozwarty jest równy $120°$. Oblicz pole tego równoległoboku.
Pole równoległoboku wynosi $\frac{105\sqrt{3}}{2}$ lub $168\sqrt{3}$.
Zadanie 4 (1 pkt)
Pole rombu jest równe $30 \, \text{cm}^2$, a jedna przekątna ma długość $10 \, \text{cm}$. Oblicz:
a) obwód rombu
b) wysokość rombu.
a) Obwód rombu wynosi $4\sqrt{34} \, \text{cm}$.
b) Wysokość rombu wynosi $\frac{15\sqrt{34}}{17} \, \text{cm}$.
Zadanie 5 (2 pkt)
Przekątne rombu mają długość $48$ i $14$. Oblicz pole rombu, następnie sinus kąta ostrego rombu i na tej podstawie ustal, czy ten kąt ma miarę większą, czy mniejszą od $45^{\circ}$.
Pole rombu wynosi $336$. Sinus kąta ostrego jest równy $\frac{336}{625}$. Kąt ostry rombu ma miarę mniejszą od $45^{\circ}$.
