18.10 Obliczanie granic ciągów zbieżnych
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (4 pkt)
Wszystkie wyrazy ciągu $(a_n)$ są różne od 3 i ciąg $(a_n)$ jest zbieżny do 3. Oblicz:
a) $\lim_{n \to \infty} \frac{3a_n + 5}{a_n - 1}$
b) $\lim_{n \to \infty} \frac{a_n^2 + 2a_n - 15}{a_n - 3}$
c) $\lim_{n \to \infty} \frac{a_n^3 - 27}{2a_n - 6}$
a) Granica wynosi $7$.
b) Granica wynosi $8$.
c) Granica wynosi $13.5$.
a) Obliczenie granicy funkcji:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{3a_n + 5}{a_n - 1} \]Korzystamy z faktu, że jeśli ciąg $a_n$ jest zbieżny do $L$, czyli $\lim_{n \to \infty} a_n = L$, to dla funkcji ciągłej $f$, $\lim_{n \to \infty} f(a_n) = f(L)$. W naszym przypadku $L=3$.
Podstawiamy wartość granicy $a_n$:\[ \frac{3 \cdot 3 + 5}{3 - 1} \]\[ = \frac{9 + 5}{2} \]\[ = \frac{14}{2} \]\[ = 7 \]b) Obliczenie granicy funkcji:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{a_n^2 + 2a_n - 15}{a_n - 3} \]Podstawiając wartość granicy $a_n=3$, otrzymujemy symbol nieoznaczony $\frac{0}{0}$:\[ \frac{3^2 + 2 \cdot 3 - 15}{3 - 3} = \frac{9 + 6 - 15}{0} = \frac{0}{0} \]Aby usunąć nieoznaczoność, rozkładamy licznik na czynniki. Licznik $a_n^2 + 2a_n - 15$ można zapisać jako $(a_n - 3)(a_n + 5)$.\[ a_n^2 + 2a_n - 15 = (a_n - 3)(a_n + 5) \]Zatem, granica przyjmuje postać:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{(a_n - 3)(a_n + 5)}{a_n - 3} \]Ponieważ wszystkie wyrazy ciągu $a_n$ są różne od 3, to $a_n - 3 \neq 0$, więc możemy skrócić czynnik $(a_n - 3)$:\[ \lim_{n \to \infty} (a_n + 5) \]Teraz podstawiamy $a_n = 3$:\[ 3 + 5 \]\[ = 8 \]c) Obliczenie granicy funkcji:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{a_n^3 - 27}{2a_n - 6} \]Podstawiając wartość granicy $a_n=3$, otrzymujemy symbol nieoznaczony $\frac{0}{0}$:\[ \frac{3^3 - 27}{2 \cdot 3 - 6} = \frac{27 - 27}{6 - 6} = \frac{0}{0} \]Aby usunąć nieoznaczoność, rozkładamy licznik i mianownik na czynniki.
Licznik $a_n^3 - 27$ to różnica sześcianów, którą można rozłożyć jako $(a_n - 3)(a_n^2 + 3a_n + 9)$.\[ a_n^3 - 27 = (a_n - 3)(a_n^2 + 3a_n + 9) \]Mianownik $2a_n - 6$ można zapisać jako $2(a_n - 3)$.\[ 2a_n - 6 = 2(a_n - 3) \]Zatem, granica przyjmuje postać:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{(a_n - 3)(a_n^2 + 3a_n + 9)}{2(a_n - 3)} \]Ponieważ wszystkie wyrazy ciągu $a_n$ są różne od 3, to $a_n - 3 \neq 0$, więc możemy skrócić czynnik $(a_n - 3)$:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{a_n^2 + 3a_n + 9}{2} \]Teraz podstawiamy $a_n = 3$:\[ \frac{3^2 + 3 \cdot 3 + 9}{2} \]\[ = \frac{9 + 9 + 9}{2} \]\[ = \frac{27}{2} \]\[ = 13.5 \]
Zadanie 2 (2 pkt)
Wiedząc, że $\lim_{n\to\infty} a_n = 3$, $\lim_{n\to\infty} b_n = -1$ oraz $a_n + b_n \neq 0$ gdzie $n \in \mathbb{N}_+$, oblicz:
a) $\lim_{n\to\infty} (a_n - 4b_n)$
b) $\lim_{n\to\infty} \frac{a_n \cdot b_n}{a_n + b_n}$
c) $\lim_{n\to\infty} \left(a_n^3 - \frac{43}{25}b_n^3\right)$.
a) Wynosi $\lim_{n\to\infty} (a_n - 4b_n) = 7$.
b) Wynosi $\lim_{n\to\infty} \frac{a_n \cdot b_n}{a_n + b_n} = -\frac{3}{2}$.
c) Wynosi $\lim_{n\to\infty} \left(a_n^3 - \frac{43}{25}b_n^3\right) = \frac{718}{25}$.
a) Obliczenie granicy $\lim_{n\to\infty} (a_n - 4b_n)$: \[ \lim_{n\to\infty} (a_n - 4b_n) = \lim_{n\to\infty} a_n - 4 \cdot \lim_{n\to\infty} b_n \]\[ = 3 - 4 \cdot (-1) \]\[ = 3 + 4 \]\[ = 7 \]b) Obliczenie granicy $\lim_{n\to\infty} \frac{a_n \cdot b_n}{a_n + b_n}$: \[ \lim_{n\to\infty} \frac{a_n \cdot b_n}{a_n + b_n} = \frac{\lim_{n\to\infty} a_n \cdot \lim_{n\to\infty} b_n}{\lim_{n\to\infty} a_n + \lim_{n\to\infty} b_n} \]\[ = \frac{3 \cdot (-1)}{3 + (-1)} \]\[ = \frac{-3}{2} \]c) Obliczenie granicy $\lim_{n\to\infty} \left(a_n^3 - \frac{43}{25}b_n^3\right)$: \[ \lim_{n\to\infty} \left(a_n^3 - \frac{43}{25}b_n^3\right) = \left(\lim_{n\to\infty} a_n\right)^3 - \frac{43}{25} \cdot \left(\lim_{n\to\infty} b_n\right)^3 \]\[ = (3)^3 - \frac{43}{25} \cdot (-1)^3 \]\[ = 27 - \frac{43}{25} \cdot (-1) \]\[ = 27 + \frac{43}{25} \]\[ = \frac{675}{25} + \frac{43}{25} \]\[ = \frac{718}{25} \]
Zadanie 3 (3 pkt)
Dane są nieskończone ciągi $(a_n)$ i $(b_n)$ o wyrazach ogólnych: $a_n = \frac{3n}{5n+2}$, $b_n = \frac{n+3}{2n+1}$. Oblicz granicę ciągu o wyrazie ogólnym:
a) $c_n = a_n - b_n$
b) $d_n = a_n \cdot b_n$
c) $g_n = \frac{a_n}{b_n}$
a) Granica ciągu $c_n$ wynosi $\frac{1}{10}$.
b) Granica ciągu $d_n$ wynosi $\frac{3}{10}$.
c) Granica ciągu $g_n$ wynosi $\frac{6}{5}$.
Najpierw obliczamy granice ciągów $a_n$ i $b_n$.\[ \lim_{n \to \infty} a_n = \lim_{n \to \infty} \frac{3n}{5n+2} \]Dzielimy licznik i mianownik przez $n$:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{3}{5 + \frac{2}{n}} = \frac{3}{5 + 0} = \frac{3}{5} \]Podobnie dla ciągu $b_n$:\[ \lim_{n \to \infty} b_n = \lim_{n \to \infty} \frac{n+3}{2n+1} \]Dzielimy licznik i mianownik przez $n$:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{1 + \frac{3}{n}}{2 + \frac{1}{n}} = \frac{1 + 0}{2 + 0} = \frac{1}{2} \]a) Obliczenie granicy ciągu $c_n = a_n - b_n$:\[ \lim_{n \to \infty} c_n = \lim_{n \to \infty} (a_n - b_n) = \lim_{n \to \infty} a_n - \lim_{n \to \infty} b_n \]Podstawiamy obliczone granice:\[ \lim_{n \to \infty} c_n = \frac{3}{5} - \frac{1}{2} \]Sprowadzamy do wspólnego mianownika:\[ \lim_{n \to \infty} c_n = \frac{6}{10} - \frac{5}{10} = \frac{1}{10} \]b) Obliczenie granicy ciągu $d_n = a_n \cdot b_n$:\[ \lim_{n \to \infty} d_n = \lim_{n \to \infty} (a_n \cdot b_n) = \left( \lim_{n \to \infty} a_n \right) \cdot \left( \lim_{n \to \infty} b_n \right) \]Podstawiamy obliczone granice:\[ \lim_{n \to \infty} d_n = \frac{3}{5} \cdot \frac{1}{2} \]Wykonujemy mnożenie:\[ \lim_{n \to \infty} d_n = \frac{3 \cdot 1}{5 \cdot 2} = \frac{3}{10} \]c) Obliczenie granicy ciągu $g_n = \frac{a_n}{b_n}$:\[ \lim_{n \to \infty} g_n = \lim_{n \to \infty} \frac{a_n}{b_n} = \frac{\lim_{n \to \infty} a_n}{\lim_{n \to \infty} b_n} \]Podstawiamy obliczone granice:\[ \lim_{n \to \infty} g_n = \frac{\frac{3}{5}}{\frac{1}{2}} \]Wykonujemy dzielenie przez ułamek, co jest równoważne mnożeniu przez jego odwrotność:\[ \lim_{n \to \infty} g_n = \frac{3}{5} \cdot 2 = \frac{6}{5} \]
Zadanie 4 (1 pkt)
Oblicz granice, wiedząc, że istnieją:
a) $$\lim_{n \to \infty} \left(\frac{1}{5n} - 3\right)$$
b) $$\lim_{n \to \infty} \left(9 + \frac{20}{n+2}\right)$$
c) $$\lim_{n \to \infty} \frac{6n-4}{5-3n}$$
a) Granica wyrażenia wynosi $-3$.
b) Granica wyrażenia wynosi $9$.
c) Granica wyrażenia wynosi $-2$.
a) Obliczenie granicy:\[ \lim_{n \to \infty} \left(\frac{1}{5n} - 3\right) \]Korzystając z własności granic ciągów, gdzie $\lim_{n \to \infty} \frac{1}{n} = 0$, otrzymujemy:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{1}{5n} = 0 \]Zatem:\[ \lim_{n \to \infty} \left(\frac{1}{5n} - 3\right) = 0 - 3 \]\[ = -3 \]b) Obliczenie granicy:\[ \lim_{n \to \infty} \left(9 + \frac{20}{n+2}\right) \]Korzystając z własności granic ciągów, gdzie $\lim_{n \to \infty} \frac{c}{n+k} = 0$ dla stałych $c$ i $k$, otrzymujemy:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{20}{n+2} = 0 \]Zatem:\[ \lim_{n \to \infty} \left(9 + \frac{20}{n+2}\right) = 9 + 0 \]\[ = 9 \]c) Obliczenie granicy:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{6n-4}{5-3n} \]Dzielimy licznik i mianownik przez najwyższą potęgę zmiennej $n$ w mianowniku, czyli przez $n$:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{\frac{6n}{n}-\frac{4}{n}}{\frac{5}{n}-\frac{3n}{n}} \]Upraszczamy wyrażenie:\[ \lim_{n \to \infty} \frac{6-\frac{4}{n}}{\frac{5}{n}-3} \]Ponieważ $\lim_{n \to \infty} \frac{4}{n} = 0$ i $\lim_{n \to \infty} \frac{5}{n} = 0$, podstawiamy te wartości:\[ \frac{6-0}{0-3} \]\[ = \frac{6}{-3} \]\[ = -2 \]
Zadanie 5 (5 pkt)
Oblicz granice, wiedząc, że istnieją:
a) $\lim_{n\to\infty} \left[ \left(7+\frac{\sqrt{n}}{n}\right) \cdot \left(2-\frac{n+3}{n^2}\right) \right]$
b) $\lim_{n\to\infty} \frac{3n^3+2n-5}{(2n-1)(3+n)(1-4n)}$
c) $\lim_{n\to\infty} \frac{(-1)^n+7n^2}{2n^2+5n+1}$
d) $\lim_{n\to\infty} \frac{2+3n^2-4n^3}{(5n^2-2)(n^2+3)}$
a) Granica wyrażenia wynosi $14$.
b) Granica wyrażenia wynosi $-\frac{3}{8}$.
c) Granica wyrażenia wynosi $\frac{7}{2}$.
d) Granica wyrażenia wynosi $0$.
a) Obliczamy granice poszczególnych składników:\[ \lim_{n\to\infty} \frac{\sqrt{n}}{n} = \lim_{n\to\infty} \frac{1}{\sqrt{n}} = 0 \]\[ \lim_{n\to\infty} \frac{n+3}{n^2} = \lim_{n\to\infty} \left(\frac{1}{n} + \frac{3}{n^2}\right) = 0 + 0 = 0 \]Podstawiamy obliczone granice do głównego wyrażenia:\[ \lim_{n\to\infty} \left[ \left(7+\frac{\sqrt{n}}{n}\right) \cdot \left(2-\frac{n+3}{n^2}\right) \right] = (7+0) \cdot (2-0) = 7 \cdot 2 = 14 \]b) Aby obliczyć granicę ilorazu wielomianów, analizujemy najwyższe potęgi licznika i mianownika. Stopień licznika wynosi 3, a jego współczynnik to 3.
Licznik:\[ 3n^3+2n-5 \]Mianownik to iloczyn wyrażeń. Szukamy najwyższej potęgi $n^3$ oraz jej współczynnika:\[ (2n-1)(3+n)(1-4n) = (2n \cdot n \cdot (-4n)) + \dots = -8n^3 + \dots \]Stopnie licznika i mianownika są równe (oba 3), więc granica jest ilorazem współczynników przy najwyższej potędze $n$:\[ \lim_{n\to\infty} \frac{3n^3+2n-5}{(2n-1)(3+n)(1-4n)} = \frac{3}{-8} = -\frac{3}{8} \]c) Aby obliczyć granicę, dzielimy licznik i mianownik przez najwyższą potęgę $n$ z mianownika, czyli $n^2$: \[ \lim_{n\to\infty} \frac{\frac{(-1)^n}{n^2}+\frac{7n^2}{n^2}}{\frac{2n^2}{n^2}+\frac{5n}{n^2}+\frac{1}{n^2}} = \lim_{n\to\infty} \frac{\frac{(-1)^n}{n^2}+7}{2+\frac{5}{n}+\frac{1}{n^2}} \]Wiemy, że $\lim_{n\to\infty} \frac{(-1)^n}{n^2} = 0$, $\lim_{n\to\infty} \frac{5}{n} = 0$ oraz $\lim_{n\to\infty} \frac{1}{n^2} = 0$. Stąd:\[ \lim_{n\to\infty} \frac{\frac{(-1)^n}{n^2}+7}{2+\frac{5}{n}+\frac{1}{n^2}} = \frac{0+7}{2+0+0} = \frac{7}{2} \]d) Aby obliczyć granicę ilorazu wielomianów, analizujemy najwyższe potęgi licznika i mianownika.
Licznik: $2+3n^2-4n^3$. Najwyższa potęga to $n^3$ ze współczynnikiem $-4$.
Mianownik: $(5n^2-2)(n^2+3)$. Najwyższa potęga to $n^2 \cdot n^2 = n^4$ ze współczynnikiem $5 \cdot 1 = 5$.
Ponieważ stopień wielomianu w liczniku (3) jest mniejszy niż stopień wielomianu w mianowniku (4), granica jest równa 0.\[ \lim_{n\to\infty} \frac{2+3n^2-4n^3}{(5n^2-2)(n^2+3)} = 0 \]
Grupa B
Zadanie 1 (4 pkt)
Wszystkie wyrazy ciągu $(a_n)$ są różne od -1 i ciąg $(a_n)$ jest zbieżny do -1. Oblicz:
a) $\lim_{n \to \infty} \frac{3a_n + 5}{a_n - 1}$
b) $\lim_{n \to \infty} \frac{a_n^2 + 5a_n + 4}{a_n + 1}$
c) $\lim_{n \to \infty} \frac{a_n^3 + 1}{4a_n + 4}$
a) Granica wynosi $-1$.
b) Granica wynosi $3$.
c) Granica wynosi $0.75$.
Zadanie 2 (2 pkt)
Wiedząc, że $\lim_{n\to\infty} a_n = -2$, $\lim_{n\to\infty} b_n = \frac{1}{3}$ oraz $a_n + b_n \neq 0$ gdzie $n \in \mathbb{N}_+$, oblicz:
a) $\lim_{n\to\infty} (a_n - 4b_n)$
b) $\lim_{n\to\infty} \frac{a_n \cdot b_n}{a_n + b_n}$
c) $\lim_{n\to\infty} \left(a_n^3 - \frac{43}{25}b_n^3\right)$.
a) Wynosi $\lim_{n\to\infty} (a_n - 4b_n) = -\frac{10}{3}$.
b) Wynosi $\lim_{n\to\infty} \frac{a_n \cdot b_n}{a_n + b_n} = \frac{2}{5}$.
c) Wynosi $\lim_{n\to\infty} \left(a_n^3 - \frac{43}{25}b_n^3\right) = -\frac{5443}{675}$.
Zadanie 3 (3 pkt)
Dane są nieskończone ciągi $(a_n)$ i $(b_n)$ o wyrazach ogólnych: $a_n = \frac{4n}{7n+3}$, $b_n = \frac{n+2}{3n+4}$. Oblicz granicę ciągu o wyrazie ogólnym:
a) $c_n = a_n - b_n$
b) $d_n = a_n \cdot b_n$
c) $g_n = \frac{a_n}{b_n}$
a) Granica ciągu $c_n$ wynosi $\frac{5}{21}$.
b) Granica ciągu $d_n$ wynosi $\frac{4}{21}$.
c) Granica ciągu $g_n$ wynosi $\frac{12}{7}$.
Zadanie 4 (1 pkt)
Oblicz granice, wiedząc, że istnieją:
a)$$\lim_{n \to \infty} \left(\frac{1}{2n} - 5\right)$$
b)$$\lim_{n \to \infty} \left(10 + \frac{15}{n+7}\right)$$
c)$$\lim_{n \to \infty} \frac{10n-3}{2-5n}$$
a) Granica wyrażenia wynosi $-5$.
b) Granica wyrażenia wynosi $10$.
c) Granica wyrażenia wynosi $-2$.
Zadanie 5 (5 pkt)
Oblicz granice, wiedząc, że istnieją:
a) $\lim_{n\to\infty} \left[ \left(8+\frac{\sqrt{n}}{n}\right) \cdot \left(4-\frac{n+1}{n^2}\right) \right]$
b) $\lim_{n\to\infty} \frac{4n^3+n-2}{(5n-1)(1+n)(1-3n)}$
c) $\lim_{n\to\infty} \frac{(-1)^n+9n^2}{4n^2+6n+7}$
d) $\lim_{n\to\infty} \frac{3+n^2-5n^3}{(7n^2-3)(n^2+2)}$
a) Granica wyrażenia wynosi $32$.
b) Granica wyrażenia wynosi $-\frac{4}{15}$.
c) Granica wyrażenia wynosi $\frac{9}{4}$.
d) Granica wyrażenia wynosi $0$.
