19.5 Kombinatoryka – zadania różne
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (4 pkt)
W pudełku jest 5 różnych kul czarnych, 8 różnych kul białych i 7 różnych kul żółtych. Losujemy trzy kule. Oblicz, ile jest możliwych wyników losowania, jeśli:
a) każda z wylosowanych kul jest innego koloru
b) wylosowane trzy kule są tego samego koloru
c) wylosowano co najmniej jedną kulę czarną
d) wylosowano co najwyżej jedną kulę białą.
a) 280
b) 101
c) 685
d) 748
W pudełku znajduje się łącznie $5 + 8 + 7 = 20$ kul. Losujemy 3 kule. Ponieważ kule są różne, a kolejność losowania nie jest istotna, będziemy korzystać z kombinacji.
Całkowita liczba możliwych wyników losowania 3 kul z 20 to:\[ \binom{20}{3} = \frac{20!}{3!(20-3)!} = \frac{18 \cdot 19 \cdot 20}{3 \cdot 2 \cdot 1} = 1140 \]a) Każda z wylosowanych kul jest innego koloru.
Oznacza to, że losujemy jedną kulę czarną, jedną białą i jedną żółtą. Liczbę możliwości obliczamy, mnożąc liczbę sposobów wyboru kuli z każdego koloru:\[ \binom{5}{1} \cdot \binom{8}{1} \cdot \binom{7}{1} = 5 \cdot 8 \cdot 7 = 280 \]b) Wylosowane trzy kule są tego samego koloru.
Oznacza to, że losujemy trzy kule czarne LUB trzy białe LUB trzy żółte. Liczbę możliwości obliczamy, sumując liczby sposobów dla każdego koloru:\[ \binom{5}{3} + \binom{8}{3} + \binom{7}{3} = \frac{5 \cdot 4 \cdot 3}{3 \cdot 2 \cdot 1} + \frac{8 \cdot 7 \cdot 6}{3 \cdot 2 \cdot 1} + \frac{7 \cdot 6 \cdot 5}{3 \cdot 2 \cdot 1} = 10 + 56 + 35 = 101 \]c) Wylosowano co najmniej jedną kulę czarną.
Jest to zdarzenie przeciwne do zdarzenia, w którym nie wylosowano żadnej kuli czarnej. Kul, które nie są czarne, jest $8 + 7 = 15$. Liczba sposobów wylosowania 3 kul spośród tych 15 to:\[ \binom{15}{3} = \frac{15 \cdot 14 \cdot 13}{3 \cdot 2 \cdot 1} = 455 \]Liczba sposobów wylosowania co najmniej jednej kuli czarnej to różnica wszystkich możliwych wyników i wyników bez kuli czarnej:\[ 1140 - 455 = 685 \]d) Wylosowano co najwyżej jedną kulę białą.
Oznacza to, że wylosowano zero kul białych LUB jedną kulę białą. Kul, które nie są białe, jest $5 + 7 = 12$.
Przypadek 1: Wylosowano 0 kul białych (czyli 3 kule spośród nie-białych).\[ \binom{12}{3} = \frac{12 \cdot 11 \cdot 10}{3 \cdot 2 \cdot 1} = 220 \]Przypadek 2: Wylosowano 1 kulę białą i 2 kule spośród nie-białych.\[ \binom{8}{1} \cdot \binom{12}{2} = 8 \cdot \frac{12 \cdot 11}{2} = 8 \cdot 66 = 528 \]Sumujemy oba przypadki:\[ 220 + 528 = 748 \]
Zadanie 2 (2 pkt)
Z talii 52 kart wybieramy 6 kart. Na ile sposobów możemy wybrać te karty
a) dokładnie w dwóch karcianych kolorach
b) co najwyżej w dwóch karcianych kolorach?
a) $1360788$ sposobów.
b) $1367652$ sposobów.
Talia kart ma 4 kolory, po 13 kart w każdym kolorze.
a) Wybór 6 kart w dokładnie dwóch kolorach.
Krok 1: Wybieramy 2 z 4 kolorów.\[ \binom{4}{2} = \frac{4!}{2!(4-2)!} = 6 \]Krok 2: Z wybranych dwóch kolorów (łącznie $2 \cdot 13 = 26$ kart) wybieramy 6 kart, tak aby pochodziły z obu kolorów. Obliczymy liczbę sposobów wyboru 6 kart z 26 i odejmiemy przypadki, gdy wszystkie 6 kart pochodzi z jednego koloru.
Liczba sposobów wyboru 6 kart z 26:\[ \binom{26}{6} = \frac{26 \cdot 25 \cdot 24 \cdot 23 \cdot 22 \cdot 21}{6 \cdot 5 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 \cdot 1} = 230230 \]Liczba sposobów wyboru 6 kart z jednego z dwóch wybranych kolorów:\[ 2 \cdot \binom{13}{6} = 2 \cdot \frac{13 \cdot 12 \cdot 11 \cdot 10 \cdot 9 \cdot 8}{6 \cdot 5 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 \cdot 1} = 2 \cdot 1716 = 3432 \]Liczba sposobów wyboru 6 kart z dokładnie dwóch kolorów (dla ustalonej pary kolorów):\[ \binom{26}{6} - 2 \binom{13}{6} = 230230 - 3432 = 226798 \]Krok 3: Mnożymy liczbę sposobów wyboru kolorów przez liczbę sposobów wyboru kart.\[ 6 \cdot 226798 = 1360788 \]b) Wybór 6 kart w co najwyżej dwóch kolorach.
Oznacza to wybór kart w dokładnie jednym kolorze lub w dokładnie dwóch kolorach.
Krok 1: Obliczamy liczbę sposobów dla jednego koloru. Wybieramy 1 z 4 kolorów, a następnie 6 kart z 13 kart tego koloru.\[ \binom{4}{1} \cdot \binom{13}{6} = 4 \cdot 1716 = 6864 \]Krok 2: Sumujemy liczbę sposobów dla jednego i dwóch kolorów (wynik z podpunktu a)).\[ 1360788 + 6864 = 1367652 \]
Zadanie 3 (2 pkt)
Ośmiu harcerzy: Anię, Basię, Celinę, Darię, Ewę, Felę, Gosię i Hanię należy rozmieścić w czterech dwuosobowych namiotach o numerach 1, 2, 3 i 4. Na ile sposobów można to zrobić, jeśli:
a) każda harcerka może mieszkać z każdą
b) Ania, Basia, Celina i Daria mają mieszkać każda w innym namiocie?
a) Jest $2520$ sposobów.
b) Jest $576$ sposobów.
a) Mamy $8$ harcerek i $4$ ponumerowane namioty dwuosobowe. Ustawiamy harcerki w kolejce na $8!$ sposobów. Pierwsze dwie osoby trafiają do namiotu nr $1$, kolejne dwie do namiotu nr $2$, itd. W każdym namiocie kolejność dwóch osób jest nieistotna, więc dzielimy przez $2!$ dla każdego z czterech namiotów.\[ N_a = \frac{8!}{2! \cdot 2! \cdot 2! \cdot 2!} = \frac{40320}{2 \cdot 2 \cdot 2 \cdot 2} = \frac{40320}{16} = 2520 \]b) Ania, Basia, Celina i Daria mają mieszkać w różnych namiotach.
Najpierw rozmieśćmy Anię, Basię, Celinę i Darię w czterech różnych namiotach. Możemy to zrobić na $4!$ sposobów.\[ N_{ABCD} = 4! = 24 \]Pozostały nam $4$ harcerki (Ewa, Fela, Gosia, Hania) i $4$ wolne miejsca (po jednym w każdym namiocie). Musimy dobrać każdej z nich jedną z pozostałych harcerek jako współlokatorkę. Możemy to zrobić na $4!$ sposobów.\[ N_{EFGH} = 4! = 24 \]Całkowita liczba sposobów jest iloczynem tych dwóch wartości:\[ N_b = N_{ABCD} \cdot N_{EFGH} = 24 \cdot 24 = 576 \]
Zadanie 4 (3 pkt)
W grupie tanecznej jest $6$ dziewczynek i $6$ chłopców. Na ile sposobów można połączyć ich w następujące pary: dwie pary złożone z dziewczynki i chłopca, dwie pary dziewczynek i dwie pary chłopców, jeśli:
a) kolejność par nie ma znaczenia
b) kolejność par ma znaczenie
c) najpierw ustawiamy pary dziewczynka – chłopiec, następnie pary złożone tylko z dziewczynek, a na końcu pary złożone tylko z chłopców?
a) $4050$
b) $2916000$
c) $32400$
Mamy $6$ dziewczynek i $6$ chłopców. Chcemy utworzyć $2$ pary mieszane, $2$ pary żeńskie i $2$ pary męskie. Do tego potrzebujemy $2 + 2 \cdot 2 = 6$ dziewczynek oraz $2 + 2 \cdot 2 = 6$ chłopców, więc wszystkie osoby zostaną połączone w pary.
Najpierw obliczymy liczbę sposobów, na jakie można utworzyć te $6$ par, bez uwzględniania ich kolejności. Nazwijmy tę liczbę $N$.
1. Tworzenie par mieszanych:
Wybieramy $2$ dziewczynki z $6$: $\binom{6}{2}$ sposobów.
Wybieramy $2$ chłopców z $6$: $\binom{6}{2}$ sposobów.
Wybrane $2$ dziewczynki i $2$ chłopców możemy połączyć w pary na $2!$ sposobów.
Liczba sposobów na utworzenie $2$ par mieszanych:\[N_m = \binom{6}{2} \cdot \binom{6}{2} \cdot 2! = 15 \cdot 15 \cdot 2 = 450\]2. Tworzenie par żeńskich:
Pozostały $4$ dziewczynki. Mamy je połączyć w $2$ pary. Liczba sposobów, jak w poprzednim zadaniu, wynosi:\[N_d = \frac{\binom{4}{2} \cdot \binom{2}{2}}{2!} = \frac{6 \cdot 1}{2} = 3\]3. Tworzenie par męskich:
Pozostało $4$ chłopców. Liczba sposobów na połączenie ich w $2$ pary jest taka sama jak dla dziewczynek.\[N_c = \frac{\binom{4}{2} \cdot \binom{2}{2}}{2!} = \frac{6 \cdot 1}{2} = 3\]Całkowita liczba sposobów utworzenia tych $6$ par (bez uwzględniania ich kolejności) jest iloczynem powyższych liczb:\[N = N_m \cdot N_d \cdot N_c = 450 \cdot 3 \cdot 3 = 4050\]a) Kolejność par nie ma znaczenia:
Jest to dokładnie liczba $N$, czyli $4050$ sposobów.
b) Kolejność par ma znaczenie:
Utworzyliśmy $6$ różnych par. Możemy je ustawić w dowolnej kolejności na $6!$ sposobów.
Liczba sposobów = $N \cdot 6! = 4050 \cdot 720 = 2916000$.
c) Ustawiamy pary w określonej kolejności typów:
Najpierw $2$ pary mieszane, potem $2$ pary żeńskie, na końcu $2$ pary męskie.
Liczba sposobów = $N \cdot (2! \cdot 2! \cdot 2!) = 4050 \cdot (2 \cdot 2 \cdot 2) = 4050 \cdot 8 = 32400$.
Zadanie 5 (2 pkt)
Mamy 6 kompletów różnych rękawiczek. Na ile sposobów można połączyć wszystkie rękawiczki w pary tak, aby:
a) w każdej parze była rękawiczka lewa i rękawiczka prawa
b) tylko cztery spośród tych par stanowiły komplet?
a) Jest 720 takich sposobów.
b) Jest 30 takich sposobów.
a) Mamy 6 różnych lewych rękawiczek i 6 różnych prawych rękawiczek. Chcemy utworzyć 6 par, z których każda składa się z jednej rękawiczki lewej i jednej prawej. Liczba możliwych sposobów jest równa liczbie permutacji zbioru 6-elementowego.\[N_a = 6! = 6 \cdot 5 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 2 \cdot 1 = 720\]b) Chcemy połączyć 12 rękawiczek w 6 par tak, aby dokładnie 4 z tych par stanowiły komplet.
Krok 1: Wybór czterech kompletów, które zostaną utworzone. Mamy 6 różnych kompletów i musimy wybrać 4 z nich. Liczba sposobów jest równa kombinacji 4 z 6.\[C_6^4 = \binom{6}{4} = \frac{6!}{4!(6-4)!} = \frac{6!}{4!2!} = \frac{5 \cdot 6}{2} = 15\]Krok 2: Połączenie w pary pozostałych rękawiczek. Pozostają nam 2 komplety rękawiczek, czyli łącznie 4 rękawiczki: dwie lewe i dwie prawe. Musimy je połączyć w 2 pary w taki sposób, aby żadna z tych par nie stanowiła kompletu. Analogicznie do zadania oryginalnego, istnieją 2 takie sposoby: albo parujemy lewą z lewą i prawą z prawą, albo parujemy lewą z "niewłaściwą" prawą i drugą lewą z pozostałą prawą.
Krok 3: Obliczenie całkowitej liczby sposobów. Korzystając z reguły mnożenia, mnożymy liczbę sposobów z kroku 1 przez liczbę sposobów z kroku 2.\[N_b = C_6^4 \cdot 2 = 15 \cdot 2 = 30\]
Grupa B
Zadanie 1 (4 pkt)
W pudełku są 4 różne kule czarne, 6 różnych kul białych i 9 różnych kul żółtych. Losujemy trzy kule. Oblicz, ile jest możliwych wyników losowania, jeśli:
a) każda z wylosowanych kul jest innego koloru
b) wylosowane trzy kule są tego samego koloru
c) wylosowano co najmniej jedną kulę żółtą
d) wylosowano co najwyżej jedną kulę czarną.
a) 216
b) 108
c) 849
d) 875
Zadanie 2 (2 pkt)
Z talii 24 kart (od 9 do asa) wybieramy 4 karty. Na ile sposobów możemy wybrać te karty
a) dokładnie w dwóch karcianych kolorach
b) co najwyżej w dwóch karcianych kolorach?
a) $2790$ sposobów.
b) $2850$ sposobów.
Zadanie 3 (2 pkt)
Czterech studentów: Adama, Bartka, Cezarego i Dawida należy rozmieścić w dwóch dwuosobowych pokojach o numerach 201 i 202. Na ile sposobów można to zrobić, jeśli:
a) każdy może mieszkać z każdym
b) Adam i Bartek mają mieszkać w różnych pokojach?
a) Jest $6$ sposobów.
b) Są $4$ sposoby.
Zadanie 4 (3 pkt)
Na obozie sportowym jest $8$ dziewczynek i $8$ chłopców. Na ile sposobów można dobrać ich w następujące pary do zawodów: cztery pary złożone z dziewczynki i chłopca, dwie pary dziewczynek i dwie pary chłopców, jeśli:
a) kolejność par nie ma znaczenia
b) kolejność par ma znaczenie
c) najpierw ustawiamy pary dziewczynka – chłopiec, następnie pary złożone tylko z dziewczynek, a na końcu pary złożone tylko z chłopców?
a) $1058400$
b) $42674688000$
c) $101606400$
Zadanie 5 (2 pkt)
Mamy 7 kompletów różnych rękawiczek. Na ile sposobów można połączyć wszystkie rękawiczki w pary tak, aby:
a) w każdej parze była rękawiczka lewa i rękawiczka prawa
b) tylko pięć spośród tych par stanowiło komplet?
a) Jest 5040 takich sposobów.
b) Jest 42 takie sposoby.
