22.6 Ciągłość funkcji w punkcie
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (3 pkt)
Zbadaj ciągłość funkcji $f$ w punkcie $x_0$:
a) $f(x) = \begin{cases} x+3, & \text{jeśli } x \in (-\infty, -1) \\ 3x+5, & \text{jeśli } x \in \langle -1, +\infty) \end{cases}$ $\quad x_0 = -1$
b) $f(x) = \begin{cases} \frac{x+5}{x-4}, & \text{jeśli } x \in (-\infty, 3) \\ 1-2x-x^2, & \text{jeśli } x \in \langle 3, +\infty) \end{cases}$ $\quad x_0 = 3$
c) $f(x) = \begin{cases} x^2+3x-4, & \text{jeśli } x \in (-\infty, -4) \\ 2x^2+7x-4, & \text{jeśli } x \in \langle -4, +\infty) \end{cases}$ $\quad x_0 = -4$
a) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = -1$.
b) Funkcja nie jest ciągła w punkcie $x_0 = 3$.
c) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = -4$.
Ciągłość funkcji $f$ w punkcie $x_0$ zachodzi, jeśli spełniony jest warunek:$$\lim_{x \to x_0^-} f(x) = \lim_{x \to x_0^+} f(x) = f(x_0)$$a) $x_0 = -1$
1. Obliczamy wartość funkcji w punkcie $x_0=-1$. Korzystamy z dolnego wzoru, ponieważ $x_0 \in \langle -1, +\infty)$.$$f(-1) = 3 \cdot (-1) + 5 = -3 + 5 = 2$$2. Obliczamy granicę lewostronną ($\lim_{x \to -1^-}$). Korzystamy z górnego wzoru.$$\lim_{x \to -1^-} f(x) = \lim_{x \to -1^-} (x+3) = -1 + 3 = 2$$3. Obliczamy granicę prawostronną ($\lim_{x \to -1^+}$). Korzystamy z dolnego wzoru.$$\lim_{x \to -1^+} f(x) = \lim_{x \to -1^+} (3x+5) = 3 \cdot (-1) + 5 = 2$$4. Porównujemy wyniki.
Ponieważ $\lim_{x \to -1^-} f(x) = \lim_{x \to -1^+} f(x) = f(-1) = 2$, funkcja $f$ jest ciągła w punkcie $x_0=-1$.
b) $x_0 = 3$
1. Obliczamy wartość funkcji w punkcie $x_0=3$. Korzystamy z dolnego wzoru, ponieważ $x_0 \in \langle 3, +\infty)$.$$f(3) = 1 - 2 \cdot 3 - (3)^2 = 1 - 6 - 9 = -14$$2. Obliczamy granicę lewostronną ($\lim_{x \to 3^-}$). Korzystamy z górnego wzoru.$$\lim_{x \to 3^-} f(x) = \lim_{x \to 3^-} \frac{x+5}{x-4} = \frac{3+5}{3-4} = \frac{8}{-1} = -8$$3. Obliczamy granicę prawostronną ($\lim_{x \to 3^+}$). Korzystamy z dolnego wzoru.$$\lim_{x \to 3^+} f(x) = \lim_{x \to 3^+} (1-2x-x^2) = 1 - 2 \cdot 3 - (3)^2 = -14$$4. Porównujemy wyniki.
Ponieważ $\lim_{x \to 3^-} f(x) = -8$ oraz $\lim_{x \to 3^+} f(x) = -14$, granice jednostronne są różne. Funkcja $f$ nie jest ciągła w punkcie $x_0=3$.
c) $x_0 = -4$
1. Obliczamy wartość funkcji w punkcie $x_0=-4$. Korzystamy z dolnego wzoru, ponieważ $x_0 \in \langle -4, +\infty)$.$$f(-4) = 2 \cdot (-4)^2 + 7 \cdot (-4) - 4 = 2 \cdot 16 - 28 - 4 = 32 - 32 = 0$$2. Obliczamy granicę lewostronną ($\lim_{x \to -4^-}$). Korzystamy z górnego wzoru.$$\lim_{x \to -4^-} f(x) = \lim_{x \to -4^-} (x^2+3x-4) = (-4)^2 + 3 \cdot (-4) - 4 = 16 - 12 - 4 = 0$$3. Obliczamy granicę prawostronną ($\lim_{x \to -4^+}$). Korzystamy z dolnego wzoru.$$\lim_{x \to -4^+} f(x) = \lim_{x \to -4^+} (2x^2+7x-4) = 0$$4. Porównujemy wyniki.
Ponieważ $\lim_{x \to -4^-} f(x) = \lim_{x \to -4^+} f(x) = f(-4) = 0$, funkcja $f$ jest ciągła w punkcie $x_0=-4$.
Zadanie 2 (3 pkt)
Zbadaj ciągłość funkcji $f$ w punkcie $x_0$:
a) $f(x) = \begin{cases} \frac{3x^2 - 7x - 6}{x-3}, & \text{jeśli } x \neq 3 \\ 11, & \text{jeśli } x = 3 \end{cases}$ $\quad x_0 = 3$
b) $f(x) = \begin{cases} \frac{3x^2 - 10x - 8}{x^2 - 8x + 16}, & \text{jeśli } x \neq 4 \\ 10, & \text{jeśli } x = 4 \end{cases}$ $\quad x_0 = 4$
c) $f(x) = \begin{cases} \frac{\sqrt{16 + 8x^2} - 4}{x^2}, & \text{jeśli } x \neq 0 \\ 1, & \text{jeśli } x = 0 \end{cases}$ $\quad x_0 = 0$
a) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 3$.
b) Funkcja nie jest ciągła w punkcie $x_0 = 4$.
c) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 0$.
Aby zbadać ciągłość funkcji $f$ w punkcie $x_0$, należy sprawdzić trzy warunki:
1. Istnienie wartości funkcji $f(x_0)$.
2. Istnienie granicy funkcji $\lim_{x \to x_0} f(x)$.
3. Równość $f(x_0) = \lim_{x \to x_0} f(x)$.
a) Dla $f(x) = \begin{cases} \frac{3x^2 - 7x - 6}{x-3}, & \text{jeśli } x \neq 3 \\ 11, & \text{jeśli } x = 3 \end{cases}$ $\quad x_0 = 3$:
1. Wartość funkcji w punkcie $x_0 = 3$:\[f(3) = 11\]2. Granica funkcji w punkcie $x_0 = 3$:
Najpierw rozkładamy licznik na czynniki. Ponieważ dla $x=3$ licznik wynosi $3(3)^2 - 7(3) - 6 = 27 - 21 - 6 = 0$, to $(x-3)$ jest czynnikiem licznika.\[3x^2 - 7x - 6 = (x-3)(3x+2)\]Obliczamy granicę:\[\lim_{x \to 3} \frac{3x^2 - 7x - 6}{x-3} = \lim_{x \to 3} \frac{(x-3)(3x+2)}{x-3}\]Dla $x \neq 3$ możemy skrócić $(x-3)$:\[\lim_{x \to 3} (3x+2) = 3(3)+2 = 11\]3. Porównanie wartości funkcji i granicy:
Ponieważ $\lim_{x \to 3} f(x) = 11$ i $f(3) = 11$, to funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 3$.
b) Dla $f(x) = \begin{cases} \frac{3x^2 - 10x - 8}{x^2 - 8x + 16}, & \text{jeśli } x \neq 4 \\ 10, & \text{jeśli } x = 4 \end{cases}$ $\quad x_0 = 4$:
1. Wartość funkcji w punkcie $x_0 = 4$:\[f(4) = 10\]2. Granica funkcji w punkcie $x_0 = 4$:
Rozkładamy licznik i mianownik na czynniki.
Mianownik: $x^2 - 8x + 16 = (x-4)^2$.
Licznik: Ponieważ dla $x=4$ licznik wynosi $3(4)^2 - 10(4) - 8 = 48 - 40 - 8 = 0$, to $(x-4)$ jest czynnikiem licznika.\[3x^2 - 10x - 8 = (x-4)(3x+2)\]Obliczamy granicę:\[\lim_{x \to 4} \frac{3x^2 - 10x - 8}{x^2 - 8x + 16} = \lim_{x \to 4} \frac{(x-4)(3x+2)}{(x-4)^2}\]Dla $x \neq 4$ możemy skrócić $(x-4)$:\[\lim_{x \to 4} \frac{3x+2}{x-4}\]Gdy $x \to 4$, licznik dąży do $3(4)+2 = 14$, a mianownik dąży do $0$.
Ponieważ licznik dąży do liczby różnej od zera, a mianownik do zera, granica jest niewłaściwa.
Zbadajmy granice jednostronne:\[\lim_{x \to 4^+} \frac{3x+2}{x-4} = \frac{14}{0^+} = +\infty\]\[\lim_{x \to 4^-} \frac{3x+2}{x-4} = \frac{14}{0^-} = -\infty\]Ponieważ granice jednostronne są różne (i niewłaściwe), granica $\lim_{x \to 4} f(x)$ nie istnieje.
3. Porównanie wartości funkcji i granicy:
Ponieważ granica $\lim_{x \to 4} f(x)$ nie istnieje, funkcja nie jest ciągła w punkcie $x_0 = 4$.
c) Dla $f(x) = \begin{cases} \frac{\sqrt{16 + 8x^2} - 4}{x^2}, & \text{jeśli } x \neq 0 \\ 1, & \text{jeśli } x = 0 \end{cases}$ $\quad x_0 = 0$:
1. Wartość funkcji w punkcie $x_0 = 0$:\[f(0) = 1\]2. Granica funkcji w punkcie $x_0 = 0$:
Mamy symbol nieoznaczony $\frac{0}{0}$. Mnożymy licznik i mianownik przez sprzężenie licznika:\[\lim_{x \to 0} \frac{\sqrt{16 + 8x^2} - 4}{x^2} = \lim_{x \to 0} \frac{\sqrt{16 + 8x^2} - 4}{x^2} \cdot \frac{\sqrt{16 + 8x^2} + 4}{\sqrt{16 + 8x^2} + 4}\]\[= \lim_{x \to 0} \frac{(16 + 8x^2) - 4^2}{x^2(\sqrt{16 + 8x^2} + 4)}\]\[= \lim_{x \to 0} \frac{16 + 8x^2 - 16}{x^2(\sqrt{16 + 8x^2} + 4)}\]\[= \lim_{x \to 0} \frac{8x^2}{x^2(\sqrt{16 + 8x^2} + 4)}\]Dla $x \neq 0$ możemy skrócić $x^2$:\[= \lim_{x \to 0} \frac{8}{\sqrt{16 + 8x^2} + 4}\]Podstawiamy $x=0$:\[= \frac{8}{\sqrt{16 + 8(0)^2} + 4} = \frac{8}{\sqrt{16} + 4} = \frac{8}{4 + 4} = \frac{8}{8} = 1\]3. Porównanie wartości funkcji i granicy:
Ponieważ $\lim_{x \to 0} f(x) = 1$ i $f(0) = 1$, to funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 0$.
Zadanie 3 (2 pkt)
Zbadaj, czy istnieje taka liczba $a$, dla której funkcja
$$f(x)=\begin{cases}\frac{x^2-25}{|x|-5}, & \text{jeśli } x\neq 5 \land x\neq -5 \\a, & \text{jeśli } x=5 \lor x=-5\end{cases}$$
jest ciągła w punktach $-5$ i $5$.
Istnieje taka liczba $a=10$.
Aby funkcja $f(x)$ była ciągła w punkcie $x_0$, musi zachodzić warunek: $f(x_0) = \lim_{x\to x_0} f(x)$.
1. Ciągłość w punkcie $x_0 = 5$. Dla $x \to 5$, $|x|=x$.\[\lim_{x\to 5} f(x) = \lim_{x\to 5} \frac{x^2-25}{x-5} = \lim_{x\to 5} \frac{(x-5)(x+5)}{x-5} = \lim_{x\to 5} (x+5) = 10\]Warunek ciągłości: $a = 10$.
2. Ciągłość w punkcie $x_0 = -5$. Dla $x \to -5$, $|x|=-x$.\[\lim_{x\to -5} f(x) = \lim_{x\to -5} \frac{x^2-25}{-x-5} = \lim_{x\to -5} \frac{(x-5)(x+5)}{-(x+5)} = \lim_{x\to -5} -(x-5) = -(-10) = 10\]Warunek ciągłości: $a = 10$.
Istnieje taka liczba $a=10$.
Zadanie 4 (2 pkt)
Zbadaj, czy funkcja $f(x) = \lim_{n \to \infty} \frac{5nx + 6}{nx + 3}$, gdzie $x \in \mathbb{R}$, jest ciągła w punktach $-2, 0, 2$.
Funkcja jest ciągła w punktach $x = -2$ i $x = 2$. Funkcja nie jest ciągła w punkcie $x = 0$.
Aby zbadać ciągłość funkcji w podanych punktach, najpierw musimy znaleźć jej jawną postać, obliczając granicę w zależności od wartości $x$.
Rozważmy dwa przypadki:
1. Dla $x \neq 0$:
Wyłączamy $n$ przed nawias w liczniku i mianowniku:\[f(x) = \lim_{n \to \infty} \frac{n(5x + \frac{6}{n})}{n(x + \frac{3}{n})} = \lim_{n \to \infty} \frac{5x + \frac{6}{n}}{x + \frac{3}{n}}\]Ponieważ $n \to \infty$, to $\frac{6}{n} \to 0$ i $\frac{3}{n} \to 0$.\[f(x) = \frac{5x + 0}{x + 0} = \frac{5x}{x} = 5\]2. Dla $x = 0$:
Podstawiamy $x = 0$ do wzoru funkcji przed obliczeniem granicy:\[f(0) = \lim_{n \to \infty} \frac{5n \cdot 0 + 6}{n \cdot 0 + 3} = \lim_{n \to \infty} \frac{6}{3} = 2\]Otrzymaliśmy funkcję zdefiniowaną klamrowo:\[f(x) = \begin{cases} 5 & \text{dla } x \neq 0 \\ 2 & \text{dla } x = 0 \end{cases}\]Teraz sprawdzamy ciągłość w podanych punktach. Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0$, jeśli $\lim_{x \to x_0} f(x) = f(x_0)$.
a) Ciągłość w $x = -2$:\[f(-2) = 5\]\[\lim_{x \to -2} f(x) = \lim_{x \to -2} 5 = 5\]Ponieważ $\lim_{x \to -2} f(x) = f(-2)$, funkcja jest ciągła w $x = -2$.
b) Ciągłość w $x = 2$:\[f(2) = 5\]\[\lim_{x \to 2} f(x) = \lim_{x \to 2} 5 = 5\]Ponieważ $\lim_{x \to 2} f(x) = f(2)$, funkcja jest ciągła w $x = 2$.
c) Ciągłość w $x = 0$:\[f(0) = 2\]\[\lim_{x \to 0} f(x) = \lim_{x \to 0} 5 = 5\]Ponieważ $\lim_{x \to 0} f(x) \neq f(0)$, funkcja nie jest ciągła w $x = 0$.
Zadanie 5 (2 pkt)
Wykaz, że funkcja f nie jest ciągła w punkcie $x_0$:
a) $f(x) = \begin{cases} \frac{x^2 - 9}{x - 3} & \text{jeśli } x \neq 3 \\ 1 & \text{jeśli } x = 3 \end{cases} \quad x_0 = 3$
b) $f(x) = \begin{cases} \frac{|x - 5|}{x - 5} & \text{jeśli } x \neq 5 \\ 1 & \text{jeśli } x = 5 \end{cases} \quad x_0 = 5$
Wykazano brak ciągłości w obu przypadkach.
Aby funkcja była ciągła w punkcie $x_0$, musi zachodzić równość: $f(x_0) = \lim_{x \to x_0} f(x)$. Wykazanie, że ta równość nie zachodzi, dowodzi nieciągłości.
a)
1. Obliczamy wartość funkcji w punkcie $x_0=3$.
Z definicji funkcji, dla $x=3$ mamy $f(3)=1$.
2. Obliczamy granicę funkcji w punkcie $x_0=3$.
Ponieważ badamy granicę, rozważamy $x \neq 3$. Możemy uprościć wyrażenie, korzystając ze wzoru skróconego mnożenia $x^2 - 9 = (x-3)(x+3)$.$$\lim_{x \to 3} f(x) = \lim_{x \to 3} \frac{x^2 - 9}{x - 3}$$$$\lim_{x \to 3} \frac{(x - 3)(x + 3)}{x - 3} = \lim_{x \to 3} (x + 3)$$Podstawiając $x=3$:$$\lim_{x \to 3} (x + 3) = 3 + 3 = 6$$3. Porównujemy wartość funkcji i granicę.
Stwierdzamy, że $f(3) = 1$, natomiast $\lim_{x \to 3} f(x) = 6$.
Ponieważ $f(3) \neq \lim_{x \to 3} f(x)$, funkcja $f$ nie jest ciągła w punkcie $x_0=3$.
b)
1. Obliczamy wartość funkcji w punkcie $x_0=5$.
Z definicji funkcji, dla $x=5$ mamy $f(5)=1$.
2. Obliczamy granice jednostronne funkcji w punkcie $x_0=5$, ponieważ w definicji funkcji występuje wartość bezwzględna.
Granica prawostronna ($x \to 5^+$): Dla $x > 5$ mamy $x-5 > 0$, więc $|x-5| = x-5$.$$\lim_{x \to 5^+} f(x) = \lim_{x \to 5^+} \frac{|x - 5|}{x - 5} = \lim_{x \to 5^+} \frac{x - 5}{x - 5} = \lim_{x \to 5^+} 1 = 1$$Granica lewostronna ($x \to 5^-$): Dla $x < 5$ mamy $x-5 < 0$, więc $|x-5| = -(x-5)$.$$\lim_{x \to 5^-} f(x) = \lim_{x \to 5^-} \frac{|x - 5|}{x - 5} = \lim_{x \to 5^-} \frac{-(x - 5)}{x - 5} = \lim_{x \to 5^-} (-1) = -1$$3. Porównujemy granice jednostronne.
Ponieważ granica prawostronna jest różna od granicy lewostronnej ($1 \neq -1$), granica $\lim_{x \to 5} f(x)$ nie istnieje.
Brak istnienia granicy jest wystarczającym warunkiem do stwierdzenia, że funkcja $f$ nie jest ciągła w punkcie $x_0=5$.
Grupa B
Zadanie 1 (3 pkt)
Zbadaj ciągłość funkcji $f$ w punkcie $x_0$:
a) $f(x) = \begin{cases} 2x-1, & \text{jeśli } x \in (-\infty, 1) \\ -x+2, & \text{jeśli } x \in \langle 1, +\infty) \end{cases}$ $\quad x_0 = 1$
b) $f(x) = \begin{cases} \frac{x+6}{x-5}, & \text{jeśli } x \in (-\infty, 4) \\ 3-x-2x^2, & \text{jeśli } x \in \langle 4, +\infty) \end{cases}$ $\quad x_0 = 4$
c) $f(x) = \begin{cases} x^2+5x+6, & \text{jeśli } x \in (-\infty, -2) \\ 2x^2+9x+10, & \text{jeśli } x \in \langle -2, +\infty) \end{cases}$ $\quad x_0 = -2$
a) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 1$.
b) Funkcja nie jest ciągła w punkcie $x_0 = 4$.
c) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = -2$.
Zadanie 2 (3 pkt)
Zbadaj ciągłość funkcji $f$ w punkcie $x_0$:
a) $f(x) = \begin{cases} \frac{4x^2 - 7x - 2}{x-2}, & \text{jeśli } x \neq 2 \\ 9, & \text{jeśli } x = 2 \end{cases}$ $\quad x_0 = 2$
b) $f(x) = \begin{cases} \frac{2x^2 + 3x - 2}{x^2 + 4x + 4}, & \text{jeśli } x \neq -2 \\ 5, & \text{jeśli } x = -2 \end{cases}$ $\quad x_0 = -2$
c) $f(x) = \begin{cases} \frac{\sqrt{25 + 10x^2} - 5}{x^2}, & \text{jeśli } x \neq 0 \\ 1, & \text{jeśli } x = 0 \end{cases}$ $\quad x_0 = 0$
a) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 2$.
b) Funkcja nie jest ciągła w punkcie $x_0 = -2$.
c) Funkcja jest ciągła w punkcie $x_0 = 0$.
Zadanie 3 (2 pkt)
Zbadaj, czy istnieje taka liczba $a$, dla której funkcja
$$f(x)=\begin{cases}\frac{x^2-16}{|x|-4}, & \text{jeśli } x\neq 4 \land x\neq -4 \\a, & \text{jeśli } x=4 \lor x=-4\end{cases}$$
jest ciągła w punktach $-4$ i $4$.
Istnieje taka liczba $a=8$.
Zadanie 4 (2 pkt)
Zbadaj, czy funkcja $f(x) = \lim_{n \to \infty} \frac{2nx - 1}{nx + 5}$, gdzie $x \in \mathbb{R}$, jest ciągła w punktach $-1, 0, 3$.
Funkcja jest ciągła w punktach $x = -1$ i $x = 3$. Funkcja nie jest ciągła w punkcie $x = 0$.
Zadanie 5 (2 pkt)
Wykaz, że funkcja f nie jest ciągła w punkcie $x_0$:
a) $f(x) = \begin{cases} \frac{x^2 - 25}{x - 5} & \text{jeśli } x \neq 5 \\ 2 & \text{jeśli } x = 5 \end{cases} \quad x_0 = 5$
b) $f(x) = \begin{cases} \frac{|x + 2|}{x + 2} & \text{jeśli } x \neq -2 \\ 1 & \text{jeśli } x = -2 \end{cases} \quad x_0 = -2$
Wykazano brak ciągłości w obu przypadkach.
