FALE MECHANICZNE
Sprawdzian 2
Grupa A
Zadanie 1 (4 pkt)
Za pomocą sonaru zmierzono głębokość morza, a wynik podano wraz z niepewnością pomiarową: $h = (2000 \pm 40)$ m. Prędkość fali dźwiękowej w wodzie to $v = 1500\ \frac{\text{m}}{\text{s}}$.
a) Oblicz względną niepewność pomiarową.
b) Oblicz czas wraz z niepewnością pomiarową, po którym fala wysłana przez sonar wróciła do urządzenia.
a) Względna niepewność: $0,02$ lub $2\%$
b) Czas powrotu fali: $\left(\frac{8}{3} \pm \frac{4}{75}\right)\ \text{s}$
Zadanie 2 (3 pkt)
Dwa źródła dźwięku drgają w zgodnych fazach z tą samą częstotliwością $f = 680\ \text{Hz}$.
Czy obserwator znajdujący się w odległości 10 m od jednego źródła i 9,25 m od drugiego usłyszy wzmocnienie czy wygaszenie dźwięku? Oblicz różnicę faz fal w tym punkcie.
Obserwator usłyszy wygaszenie dźwięku.
Różnica faz fal w tym punkcie wynosi: $\Delta \phi = 3\pi\ \text{rad}$.
Zadanie 3 (3 pkt)
Struna instrumentu muzycznego ma długość $L = 400$ mm. Na strunie wytworzono falę stojącą o 4 strzałkach i 5 węzłach.
a) Oblicz częstotliwość drgań struny, jeżeli prędkość rozchodzenia się fali wynosi $v = 180 \frac{\text{m}}{\text{s}}$.
b) Oblicz długość fali dźwiękowej rozchodzącej się w powietrzu przy założeniu, że częstotliwość tej fali jest taka sama jak częstotliwość struny. Przyjmij prędkość dźwięku w powietrzu $v_p = 340 \frac{\text{m}}{\text{s}}$.
a) Częstotliwość drgań: $900\ \text{Hz}$
b) Długość fali w powietrzu: $\approx 0,378\ \text{m}$
Zadanie 4 (2 pkt)
Kierowca, który utknął w korku ulicznym, słyszy dźwięk syreny ambulansu nadjeżdżającego z tyłu z prędkością $v_{zr} = 15 \frac{m}{s}$. Oblicz długość fali dźwiękowej, która dociera do jego uszu, jeżeli syrena ambulansu wydaje dźwięk o częstotliwości $f = 680$ Hz.
Długość fali dźwiękowej odbieranej przez obserwatora: $\approx 0,4824\ \text{m}$
Zadanie 5 (5 pkt)
Nietoperz jest w stanie wykryć owada lub inny obiekt o rozmiarze porównywalnym z długością wysyłanej przez siebie fali ultradźwiękowej. Prędkość fali ultradźwiękowej w powietrzu wynosi $v_{dz} = 343 \frac{m}{s}$. Nietoperz porusza się z prędkością $v_n = 10 \frac{m}{s}$.
a) Ustal, czy polujący nietoperz emitujący falę o częstotliwości $f = 90$ kHz może wykryć obecność ćmy o rozpiętości skrzydeł $d = 50$ mm.
b) Oblicz częstotliwość fali odebranej przez nietoperza poruszającego się w stronę ściany.
c) Oblicz częstotliwość fali odebranej przez nietoperza poruszającego się w stronę ćmy, która zbliża się do niego z prędkością $v_t = 3 \frac{m}{s}$ po linii prostej.
a) Długość fali: $\lambda \approx 3,81\ \text{mm}$. Rozpiętość ćmy: $d = 50\ \text{mm}$. Ponieważ $\lambda < d$, wykrycie jest możliwe.
b) Częstotliwość od ściany: $f' \approx 95,41\ \text{kHz}$.
c) Częstotliwość od ćmy: $f'' \approx 97,10\ \text{kHz}.$
Grupa B
Zadanie 1 (4 pkt)
Za pomocą sonaru zmierzono głębokość morza, a wynik podano wraz z niepewnością pomiarową: $h = (4500 \pm 90)$ m. Prędkość fali dźwiękowej w wodzie to $v = 1480\ \frac{\text{m}}{\text{s}}$.
a) Oblicz względną niepewność pomiarową.
b) Oblicz czas wraz z niepewnością pomiarową, po którym fala wysłana przez sonar wróciła do urządzenia.
a) Względna niepewność: $0,02$ lub $2\%$
b) Czas powrotu fali: $\left(\frac{225}{37} \pm \frac{9}{74}\right)\ \text{s}$
Zadanie 2 (3 pkt)
Dwa źródła dźwięku drgają w zgodnych fazach z tą samą częstotliwością $f = 340\ \text{Hz}$.
Czy obserwator znajdujący się w odległości 5 m od jednego źródła i 3 m od drugiego usłyszy wzmocnienie czy wygaszenie dźwięku? Oblicz różnicę faz fal w tym punkcie.
Obserwator usłyszy wzmocnienie dźwięku.
Różnica faz fal w tym punkcie wynosi: $\Delta \phi = 4\pi\ \text{rad}$.
Zadanie 3 (3 pkt)
Gitara basowa ma strunę o długości $L = 250$ mm (od progu do podstawka). Na tej strunie wzbudzono drugą harmoniczną (2 strzałki).
a) Oblicz częstotliwość drgań struny, jeżeli prędkość rozchodzenia się fali na tej strunie wynosi $v = 120 \frac{\text{m}}{\text{s}}$.
b) Oblicz długość fali dźwiękowej rozchodzącej się w powietrzu, przyjmując taką samą częstotliwość jak struny. Prędkość dźwięku w powietrzu wynosi $v_p = 335 \frac{\text{m}}{\text{s}}$.
a) Częstotliwość drgań: $480\ \text{Hz}$
b) Długość fali w powietrzu: $\approx 0,698\ \text{m}$
Zadanie 4 (2 pkt)
Kierowca, który utknął w korku ulicznym, słyszy dźwięk syreny ambulansu nadjeżdżającego z tyłu z prędkością $v_{zr} = 30 \frac{m}{s}$. Oblicz długość fali dźwiękowej, która dociera do jego uszu, jeżeli syrena ambulansu wydaje dźwięk o częstotliwości $f = 850$ Hz.
Długość fali dźwiękowej odbieranej przez obserwatora: $\approx 0,3682\ \text{m}$
Zadanie 5 (5 pkt)
Nietoperz jest w stanie wykryć owada lub inny obiekt o rozmiarze porównywalnym z długością wysyłanej przez siebie fali ultradźwiękowej. Prędkość fali ultradźwiękowej w powietrzu wynosi $v_{dz} = 335 \frac{m}{s}$. Nietoperz porusza się z prędkością $v_n = 7 \frac{m}{s}$.
a) Ustal, czy polujący nietoperz emitujący falę o częstotliwości $f = 75$ kHz może wykryć obecność ćmy o rozpiętości skrzydeł $d = 40$ mm.
b) Oblicz częstotliwość fali odebranej przez nietoperza poruszającego się w stronę ściany.
c) Oblicz częstotliwość fali odebranej przez nietoperza poruszającego się w stronę ćmy, która zbliża się do niego z prędkością $v_t = 1,5 \frac{m}{s}$ po linii prostej.
a) Długość fali: $\lambda \approx 4,47\ \text{mm}$. Rozpiętość ćmy: $d = 40\ \text{mm}$. Ponieważ $\lambda > d$, wykrycie nie jest możliwe.
b) Częstotliwość od ściany: $f' \approx 78,20\ \text{kHz}$.
c) Częstotliwość od ćmy: $f'' \approx 78,87\ \text{kHz}.$
