17.8 Dowodzenie z zastosowaniem średniej arytmetycznej, średniej geometrycznej i średniej kwadratowej kilku liczb
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (1 pkt)
Wykaż, że jeśli $a$ i $b$ są liczbami dodatnimi i $a + b = 8$, to $ab \leq 16$.
Udowodniono, że iloczyn $ab$ jest mniejszy lub równy $16$.
Wychodzimy od podstawowej nierówności, która jest prawdziwa dla wszystkich liczb rzeczywistych $a$ i $b$:\[ (a-b)^2 \geq 0 \]Rozwijamy lewą stronę:\[ a^2 - 2ab + b^2 \geq 0 \]Wykorzystujemy tożsamość $a^2 + b^2 = (a+b)^2 - 2ab$:\[ (a+b)^2 - 2ab - 2ab \geq 0 \]Upraszczamy:\[ (a+b)^2 - 4ab \geq 0 \]Z treści zadania wiemy, że $a+b=8$. Podstawiamy tę wartość:\[ 8^2 - 4ab \geq 0 \]\[ 64 - 4ab \geq 0 \]Przenosimy $4ab$ na prawą stronę nierówności:\[ 64 \geq 4ab \]Dzielimy obie strony przez $4$:\[ \frac{64}{4} \geq ab \]Przepisujemy nierówność w innej kolejności:\[ ab \leq 16 \]Dowód został przeprowadzony.
Zadanie 2 (3 pkt)
Wykaż, że jeśli $a, b, c, d$ są liczbami dodatnimi, to $\frac{a^2 + 4b^2}{2ab} + \frac{c^2 + 9d^2}{3cd} \geq 4$.
Nierówność jest prawdziwa dla wszystkich dodatnich liczb $a, b, c, d$, co wynika z faktu, że $\frac{x^2+y^2}{xy} \geq 2$ po odpowiednich podstawieniach.
Należy wykazać, że jeśli $a, b, c, d$ są liczbami dodatnimi, to $\frac{a^2 + 4b^2}{2ab} + \frac{c^2 + 9d^2}{3cd} \geq 4$.
Dowód nierówności dla pierwszego członu:
Rozważmy wyrażenie $a^2 + 4b^2$. Stosujemy nierówność $(x-y)^2 \geq 0$, podstawiając $x=a$ i $y=2b$.\[ (a - 2b)^2 \geq 0 \]Rozwińmy kwadrat:\[ a^2 - 4ab + 4b^2 \geq 0 \]Przenieśmy termin $-4ab$ na prawą stronę:\[ a^2 + 4b^2 \geq 4ab \]Ponieważ $a, b$ są liczbami dodatnimi, $2ab$ jest również dodatnie. Możemy podzielić obie strony nierówności przez $2ab$:\[ \frac{a^2 + 4b^2}{2ab} \geq \frac{4ab}{2ab} \]Upraszczając prawą stronę:\[ \frac{a^2 + 4b^2}{2ab} \geq 2 \]Dowód nierówności dla drugiego członu:
Rozważmy wyrażenie $c^2 + 9d^2$. Stosujemy nierówność $(x-y)^2 \geq 0$, podstawiając $x=c$ i $y=3d$.\[ (c - 3d)^2 \geq 0 \]Rozwińmy kwadrat:\[ c^2 - 6cd + 9d^2 \geq 0 \]Przenieśmy termin $-6cd$ na prawą stronę:\[ c^2 + 9d^2 \geq 6cd \]Ponieważ $c, d$ są liczbami dodatnimi, $3cd$ jest również dodatnie. Możemy podzielić obie strony nierówności przez $3cd$:\[ \frac{c^2 + 9d^2}{3cd} \geq \frac{6cd}{3cd} \]Upraszczając prawą stronę:\[ \frac{c^2 + 9d^2}{3cd} \geq 2 \]Sumowanie nierówności:
Sumujemy stronami dwie uzyskane nierówności:\[ \left(\frac{a^2 + 4b^2}{2ab}\right) + \left(\frac{c^2 + 9d^2}{3cd}\right) \geq 2 + 2 \]\[ \frac{a^2 + 4b^2}{2ab} + \frac{c^2 + 9d^2}{3cd} \geq 4 \]Co należało wykazać.
Zadanie 3 (2 pkt)
Wykaż, że jeśli liczby a, b, c, d są dodatnie, to $$\frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} + \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} + \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} + \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2} \ge 4$$.
Nierówność $\frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} + \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} + \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} + \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2} \ge 4$ została wykazana za pomocą nierówności AM-GM.
Aby wykazać daną nierówność, zastosujemy nierówność między średnią arytmetyczną a geometryczną (AM-GM). Liczby $a, b, c, d$ są dodatnie, więc wszystkie składniki sumy są dodatnie.
Nierówność AM-GM dla czterech dodatnich liczb $x_1, x_2, x_3, x_4$ ma postać:\[ \frac{x_1 + x_2 + x_3 + x_4}{4} \ge \sqrt[4]{x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 \cdot x_4} \]Przyjmujemy składniki sumy jako:\[ x_1 = \frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} \]\[ x_2 = \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} \]\[ x_3 = \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} \]\[ x_4 = \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2} \]Obliczamy iloczyn tych czterech składników:\[ x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 \cdot x_4 = \frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} \cdot \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} \cdot \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} \cdot \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2} \]\[ x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 \cdot x_4 = \frac{c^2 \cdot d^2 \cdot a^2 \cdot d^2 \cdot a^2 \cdot b^2 \cdot b^2 \cdot c^2}{a^2 \cdot b^2 \cdot b^2 \cdot c^2 \cdot c^2 \cdot d^2 \cdot a^2 \cdot d^2} \]\[ x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 \cdot x_4 = \frac{a^4 b^4 c^4 d^4}{a^4 b^4 c^4 d^4} \]\[ x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 \cdot x_4 = 1 \]Podstawiamy iloczyn do nierówności AM-GM:\[ \frac{\frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} + \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} + \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} + \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2}}{4} \ge \sqrt[4]{1} \]Upraszczamy prawą stronę:\[ \frac{\frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} + \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} + \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} + \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2}}{4} \ge 1 \]Mnożymy obie strony przez 4:\[ \frac{c^2 d^2}{a^2 b^2} + \frac{a^2 d^2}{b^2 c^2} + \frac{a^2 b^2}{c^2 d^2} + \frac{b^2 c^2}{a^2 d^2} \ge 4 \]Dowód został przeprowadzony.
Zadanie 4 (4 pkt)
Wykaz, że jeśli $a > 0$, to $a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a} \ge 18$.
Udowodniono, że dla $a > 0$ zachodzi nierówność $a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a} \ge 18$.
Wykazujemy nierówność: $a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a} \ge 18$.
Zastosujemy nierówność między średnią arytmetyczną a geometryczną (AM-GM).
Dla trzech dodatnich liczb $x_1, x_2, x_3$ zachodzi:\[ \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3} \ge \sqrt[3]{x_1 \cdot x_2 \cdot x_3} \]Równość zachodzi, gdy $x_1 = x_2 = x_3$.
Przyjmujemy:\[ x_1 = a^3 \]\[ x_2 = \frac{8}{a^2} \]\[ x_3 = \frac{27}{a} \]Ponieważ $a > 0$, wszystkie te wyrażenia są dodatnie.
Podstawiamy je do nierówności AM-GM:\[ \frac{a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a}}{3} \ge \sqrt[3]{a^3 \cdot \frac{8}{a^2} \cdot \frac{27}{a}} \]Upraszczamy wyrażenie pod pierwiastkiem:\[ a^3 \cdot \frac{8}{a^2} \cdot \frac{27}{a} = \frac{8 \cdot 27 \cdot a^3}{a^2 \cdot a} = \frac{216 \cdot a^3}{a^3} = 216 \]Wracamy do nierówności:\[ \frac{a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a}}{3} \ge \sqrt[3]{216} \]Obliczamy pierwiastek sześcienny:\[ \sqrt[3]{216} = 6 \]Podstawiamy wynik do nierówności:\[ \frac{a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a}}{3} \ge 6 \]Mnożymy obie strony przez 3:\[ a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a} \ge 3 \cdot 6 \]\[ a^3 + \frac{8}{a^2} + \frac{27}{a} \ge 18 \]Nierówność została wykazana.
Zadanie 5 (3 pkt)
Wykaż, że jeśli a, b, c są liczbami dodatnimi, to \(\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a} \ge 9\).
Wykazano, że jeśli $a, b, c$ są liczbami dodatnimi, to $\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a} \ge 9$.
Zastosujemy nierówność między średnią arytmetyczną a geometryczną (AM-GM) dla trzech dodatnich liczb $x_1, x_2, x_3$, która ma postać:\[\frac{x_1 + x_2 + x_3}{3} \ge \sqrt[3]{x_1 \cdot x_2 \cdot x_3}\]Przyjmujemy:
$x_1 = \frac{a}{b}$
$x_2 = \frac{b}{c}$
$x_3 = \frac{27c}{a}$
Stosujemy nierówność AM-GM:\[\frac{\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a}}{3} \ge \sqrt[3]{\frac{a}{b} \cdot \frac{b}{c} \cdot \frac{27c}{a}}\]Obliczamy iloczyn wyrażeń pod pierwiastkiem:\[\frac{a}{b} \cdot \frac{b}{c} \cdot \frac{27c}{a} = \frac{a \cdot b \cdot 27 \cdot c}{b \cdot c \cdot a}\]\[= \frac{27abc}{abc}\]\[= 27\]Podstawiamy wynik iloczynu do nierówności:\[\frac{\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a}}{3} \ge \sqrt[3]{27}\]Obliczamy pierwiastek sześcienny:\[\sqrt[3]{27} = 3\]Podstawiamy do nierówności:\[\frac{\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a}}{3} \ge 3\]Mnożymy obie strony przez 3:\[\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a} \ge 3 \cdot 3\]\[\frac{a}{b} + \frac{b}{c} + \frac{27c}{a} \ge 9\]Nierówność została wykazana.
Grupa B
Zadanie 1 (1 pkt)
Wykaż, że jeśli $a$ i $b$ są liczbami dodatnimi i $a + b = 10$, to $ab \leq 25$.
Udowodniono, że iloczyn $ab$ jest mniejszy lub równy $25$.
Zadanie 2 (3 pkt)
Wykaż, że jeśli $a, b, c, d$ są liczbami dodatnimi, to $\frac{9a^2 + 16b^2}{12ab} + \frac{25c^2 + 36d^2}{30cd} \geq 4$.
Nierówność jest prawdziwa dla wszystkich dodatnich liczb $a, b, c, d$, co wynika z zastosowania nierówności $(x-y)^2 \geq 0$ do odpowiednich par wyrażeń.
Zadanie 3 (2 pkt)
Wykaż, że jeśli liczby a, b, c, d są dodatnie, to $$\frac{c^3 d^3}{a^3 b^3} + \frac{a^3 d^3}{b^3 c^3} + \frac{a^3 b^3}{c^3 d^3} + \frac{b^3 c^3}{a^3 d^3} \ge 4$$.
Nierówność $\frac{c^3 d^3}{a^3 b^3} + \frac{a^3 d^3}{b^3 c^3} + \frac{a^3 b^3}{c^3 d^3} + \frac{b^3 c^3}{a^3 d^3} \ge 4$ została wykazana za pomocą nierówności AM-GM.
Zadanie 4 (4 pkt)
Wykaz, że jeśli $a > 0$, to $a^3 + \frac{64}{a^2} + \frac{8}{a} \ge 24$.
Udowodniono, że dla $a > 0$ zachodzi nierówność $a^3 + \frac{64}{a^2} + \frac{8}{a} \ge 24$.
Zadanie 5 (3 pkt)
Wykaż, że jeśli a, b, c są liczbami dodatnimi, to \(\frac{2a}{b} + \frac{4b}{c} + \frac{8c}{a} \ge 12\).
Wykazano, że jeśli $a, b, c$ są liczbami dodatnimi, to $\frac{2a}{b} + \frac{4b}{c} + \frac{8c}{a} \ge 12$.
