16.12 Rozkładanie wielomianów na czynniki
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki, stosując wzory skróconego mnożenia.
a) $W(x) = 4x^4 + 20x^2 + 25$
b) $W(x) = (3x - 4)^2 - (x^2 - 8x + 16)$
c) $W(x) = 125 + y^3$
d) $W(x) = (x - 3)^3 - 64x^3$
a) Rozłożony wielomian to $W(x) = (2x^2 + 5)^2$.
b) Rozłożony wielomian to $W(x) = 8x(x - 2)$.
c) Rozłożony wielomian to $W(x) = (5 + y)(25 - 5y + y^2)$.
d) Rozłożony wielomian to $W(x) = -9(x + 1)(7x^2 - 6x + 3)$.
a) Rozłożenie wielomianu $W(x) = 4x^4 + 20x^2 + 25$.
Zastosujemy wzór skróconego mnożenia na kwadrat sumy: $(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2$.\[ 4x^4 + 20x^2 + 25 = (2x^2)^2 + 2 \cdot (2x^2) \cdot 5 + 5^2 \]\[ = (2x^2 + 5)^2 \]b) Rozłożenie wielomianu $W(x) = (3x - 4)^2 - (x^2 - 8x + 16)$.
Zauważamy, że $x^2 - 8x + 16$ jest kwadratem różnicy: $x^2 - 8x + 16 = (x - 4)^2$.
Teraz możemy zastosować wzór na różnicę kwadratów: $A^2 - B^2 = (A-B)(A+B)$.\[ W(x) = (3x - 4)^2 - (x - 4)^2 \]\[ = ((3x - 4) - (x - 4))((3x - 4) + (x - 4)) \]\[ = (3x - 4 - x + 4)(3x - 4 + x - 4) \]\[ = (2x)(4x - 8) \]\[ = 8x(x - 2) \]c) Rozłożenie wielomianu $W(x) = 125 + y^3$.
Zastosujemy wzór na sumę sześcianów: $a^3 + b^3 = (a+b)(a^2 - ab + b^2)$.\[ W(x) = 5^3 + y^3 \]\[ = (5 + y)(5^2 - 5 \cdot y + y^2) \]\[ = (5 + y)(25 - 5y + y^2) \]d) Rozłożenie wielomianu $W(x) = (x - 3)^3 - 64x^3$.
Zastosujemy wzór na różnicę sześcianów: $A^3 - B^3 = (A-B)(A^2 + AB + B^2)$.\[ W(x) = (x - 3)^3 - (4x)^3 \]\[ = ((x - 3) - 4x)((x - 3)^2 + (x - 3)(4x) + (4x)^2) \]\[ = (x - 3 - 4x)(x^2 - 6x + 9 + 4x^2 - 12x + 16x^2) \]\[ = (-3x - 3)(x^2 + 4x^2 + 16x^2 - 6x - 12x + 9) \]\[ = (-3x - 3)(21x^2 - 18x + 9) \]Wyłączamy wspólny czynnik -3 z pierwszego nawiasu i 3 z drugiego nawiasu:\[ = -3(x + 1) \cdot 3(7x^2 - 6x + 3) \]\[ = -9(x + 1)(7x^2 - 6x + 3) \]
Zadanie 2 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki, wyłączając wspólny czynnik poza nawias.
a) $W(x) = 10x^6 + 5x^5 + 5x^4$
b) $W(x) = (x^2 + 5)(3x - 2) + (x^2 + 5)(x - 4)$
c) $W(x) = (x - 3)(3x^2 + 7) - (x - 3)x^2$
d) $W(x) = (x - 3)(5x^2 + 2) + 3x^2(3 - x)$
a) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = 5x^4(2x^2 + x + 1)$.
b) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = (x^2 + 5)(4x - 6)$.
c) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = (x - 3)(2x^2 + 7)$.
d) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = (x - 3)(2x^2 + 2)$.
a) Aby rozłożyć wielomian $W(x) = 10x^6 + 5x^5 + 5x^4$ na czynniki, wyłączamy wspólny czynnik $5x^4$.\[ W(x) = 5x^4(2x^2 + x + 1) \]b) Aby rozłożyć wielomian $W(x) = (x^2 + 5)(3x - 2) + (x^2 + 5)(x - 4)$ na czynniki, wyłączamy wspólny czynnik $(x^2 + 5)$.\[ W(x) = (x^2 + 5)((3x - 2) + (x - 4)) \]Następnie upraszczamy wyrażenie w nawiasie.\[ W(x) = (x^2 + 5)(3x - 2 + x - 4) \]\[ W(x) = (x^2 + 5)(4x - 6) \]c) Aby rozłożyć wielomian $W(x) = (x - 3)(3x^2 + 7) - (x - 3)x^2$ na czynniki, wyłączamy wspólny czynnik $(x - 3)$.\[ W(x) = (x - 3)((3x^2 + 7) - x^2) \]Następnie upraszczamy wyrażenie w nawiasie.\[ W(x) = (x - 3)(3x^2 + 7 - x^2) \]\[ W(x) = (x - 3)(2x^2 + 7) \]d) Aby rozłożyć wielomian $W(x) = (x - 3)(5x^2 + 2) + 3x^2(3 - x)$ na czynniki, zauważamy, że $(3 - x) = -(x - 3)$.\[ W(x) = (x - 3)(5x^2 + 2) - 3x^2(x - 3) \]Następnie wyłączamy wspólny czynnik $(x - 3)$.\[ W(x) = (x - 3)((5x^2 + 2) - 3x^2) \]Upraszczamy wyrażenie w nawiasie.\[ W(x) = (x - 3)(5x^2 + 2 - 3x^2) \]\[ W(x) = (x - 3)(2x^2 + 2) \]
Zadanie 3 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki, stosując najpierw grupowanie wyrazów.
a) $W(x) = 2x^3 - 5x^2 - 2x + 5$
b) $W(x) = \frac{1}{3}x^3 - x^2 + \frac{1}{9}x - \frac{1}{3}$
c) $W(x) = 3x^4 + 5x^3 - 3x - 5$
d) $W(x) = 4x^4 - 7x^3 + 4x - 7$
a) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(2x - 5)(x - 1)(x + 1)$.
b) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(\frac{1}{3}x - 1)(x^2 + \frac{1}{3})$.
c) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(3x + 5)(x - 1)(x^2 + x + 1)$.
d) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(4x - 7)(x + 1)(x^2 - x + 1)$.
a) Rozkład wielomianu $W(x) = 2x^3 - 5x^2 - 2x + 5$: Grupuje wyrazy i wyciągam wspólny czynnik $x^2$ z pierwszej grupy oraz $-1$ z drugiej.
$$W(x) = (2x^3 - 5x^2) - (2x - 5)$$
$$W(x) = x^2(2x - 5) - 1 \cdot (2x - 5)$$
$$W(x) = (2x - 5)(x^2 - 1)$$Stosuję wzór na różnicę kwadratów $x^2 - 1 = (x - 1)(x + 1)$.
$$W(x) = (2x - 5)(x - 1)(x + 1)$$
b) Rozkład wielomianu $W(x) = \frac{1}{3}x^3 - x^2 + \frac{1}{9}x - \frac{1}{3}$: Grupuje wyrazy i wyciągam wspólny czynnik $x^2$ z pierwszej grupy oraz $\frac{1}{3}$ z drugiej.
$$W(x) = (\frac{1}{3}x^3 - x^2) + (\frac{1}{9}x - \frac{1}{3})$$
$$W(x) = x^2(\frac{1}{3}x - 1) + \frac{1}{3}(\frac{1}{3}x - 1)$$
$$W(x) = (\frac{1}{3}x - 1)(x^2 + \frac{1}{3})$$
c) Rozkład wielomianu $W(x) = 3x^4 + 5x^3 - 3x - 5$: Grupuje wyrazy i wyciągam wspólny czynnik $x^3$ z pierwszej grupy oraz $-1$ z drugiej.
$$W(x) = (3x^4 + 5x^3) - (3x + 5)$$
$$W(x) = x^3(3x + 5) - 1 \cdot (3x + 5)$$
$$W(x) = (3x + 5)(x^3 - 1)$$Stosuję wzór na różnicę sześcianów $x^3 - 1 = (x - 1)(x^2 + x + 1)$.
$$W(x) = (3x + 5)(x - 1)(x^2 + x + 1)$$
d) Rozkład wielomianu $W(x) = 4x^4 - 7x^3 + 4x - 7$: Grupuje wyrazy i wyciągam wspólny czynnik $x^3$ z pierwszej grupy oraz $1$ z drugiej.
$$W(x) = (4x^4 - 7x^3) + (4x - 7)$$
$$W(x) = x^3(4x - 7) + 1 \cdot (4x - 7)$$
$$W(x) = (4x - 7)(x^3 + 1)$$Stosuję wzór na sumę sześcianów $x^3 + 1 = (x + 1)(x^2 - x + 1)$.
$$W(x) = (4x - 7)(x + 1)(x^2 - x + 1)$$
Zadanie 4 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki możliwie najniższego stopnia.
a) $W(x) = x^5 - 2x^3 + 2x^2 - 4$
b) $W(x) = 9(x-3)^3 - x + 3$
c) $W(x) = (x-2)^3 - 6(x-2)^2 + 9(x-2)$
d) $W(x) = (x+2)^3 - 9x - 18$
a) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x^2-2)(x^3+2)$.
b) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x-3)(3x-10)(3x-8)$.
c) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x-2)(x-5)^2$.
d) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x+2)(x-1)(x+5)$.
a) Rozkład wielomianu $W(x) = x^5 - 2x^3 + 2x^2 - 4$:Najpierw grupujemy wyrazy i wyłączamy wspólne czynniki.\[W(x) = x^3(x^2 - 2) + 2(x^2 - 2)\]Następnie wyłączamy wspólny czynnik $(x^2 - 2)$.\[W(x) = (x^2 - 2)(x^3 + 2)\]b) Rozkład wielomianu $W(x) = 9(x-3)^3 - x + 3$:Przepisujemy ostatnie dwa wyrazy tak, aby wyłączyć wspólny czynnik.\[W(x) = 9(x-3)^3 - (x - 3)\]Wyłączamy wspólny czynnik $(x-3)$.\[W(x) = (x-3)[9(x-3)^2 - 1]\]Wyrażenie w nawiasie kwadratowym jest różnicą kwadratów $a^2 - b^2 = (a-b)(a+b)$, gdzie $a = 3(x-3)$ i $b=1$.\[W(x) = (x-3)[(3(x-3))^2 - 1^2]\]Stosujemy wzór na różnicę kwadratów.\[W(x) = (x-3)(3(x-3) - 1)(3(x-3) + 1)\]Upraszczamy wyrażenia w nawiasach.\[W(x) = (x-3)(3x - 9 - 1)(3x - 9 + 1)\]\[W(x) = (x-3)(3x - 10)(3x - 8)\]c) Rozkład wielomianu $W(x) = (x-2)^3 - 6(x-2)^2 + 9(x-2)$:Wyłączamy wspólny czynnik $(x-2)$.\[W(x) = (x-2)[(x-2)^2 - 6(x-2) + 9]\]Wyrażenie w nawiasie kwadratowym jest wzorem skróconego mnożenia na kwadrat różnicy $a^2 - 2ab + b^2 = (a-b)^2$, gdzie $a = (x-2)$ i $b=3$.\[W(x) = (x-2)[(x-2) - 3]^2\]Upraszczamy wyrażenie w nawiasie.\[W(x) = (x-2)(x - 5)^2\]d) Rozkład wielomianu $W(x) = (x+2)^3 - 9x - 18$:Przepisujemy ostatnie dwa wyrazy tak, aby wyłączyć wspólny czynnik.\[W(x) = (x+2)^3 - 9(x + 2)\]Wyłączamy wspólny czynnik $(x+2)$.\[W(x) = (x+2)[(x+2)^2 - 9]\]Wyrażenie w nawiasie kwadratowym jest różnicą kwadratów $a^2 - b^2 = (a-b)(a+b)$, gdzie $a = (x+2)$ i $b=3$.\[W(x) = (x+2)[(x+2)^2 - 3^2]\]Stosujemy wzór na różnicę kwadratów.\[W(x) = (x+2)((x+2) - 3)((x+2) + 3)\]Upraszczamy wyrażenia w nawiasach.\[W(x) = (x+2)(x - 1)(x + 5)\]
Zadanie 5 (4 pkt)
Wielomian W(x) rozłóż na czynniki możliwie najniższego stopnia.
a) $W(x) = x^2(x^2 + 4)^2 - 25x^2$
b) $W(x) = (3x - 1)^3 + (x + 1)^3$
c) $W(x) = 10x^5 + 15x^4 + 4\sqrt{3}x^3 + 6\sqrt{3}x^2$
d) $W(x) = (3x + 1)^3 - (x - 2)^3$
a) Rozkład wielomianu $W(x) = x^2(x^2 + 4)^2 - 25x^2$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = x^2(x-1)(x+1)(x^2+9)$.
b) Rozkład wielomianu $W(x) = (3x - 1)^3 + (x + 1)^3$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = 4x(7x^2-6x+3)$.
c) Rozkład wielomianu $W(x) = 10x^5 + 15x^4 + 4
\sqrt{3}x^3 + 6
\sqrt{3}x^2$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = x^2(2x+3)(5x^2+2
\sqrt{3})$.
d) Rozkład wielomianu $W(x) = (3x + 1)^3 - (x - 2)^3$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = (2x+3)(13x^2-3x+3).$
a) Rozkładanie wielomianu poprzez wyłączenie wspólnego czynnika i zastosowanie wzoru na różnicę kwadratów:\[ W(x) = x^2(x^2+4)^2 - 25x^2 \]\[ W(x) = x^2((x^2+4)^2 - 25) \]\[ W(x) = x^2((x^2+4)^2 - 5^2) \]Stosujemy wzór na różnicę kwadratów $A^2 - B^2 = (A-B)(A+B)$, gdzie $A = x^2+4$ i $B = 5$.\[ W(x) = x^2((x^2+4-5)(x^2+4+5)) \]\[ W(x) = x^2(x^2-1)(x^2+9) \]Rozkładamy czynnik $x^2-1$ jako różnicę kwadratów.\[ W(x) = x^2(x-1)(x+1)(x^2+9) \]b) Rozkładanie wielomianu poprzez zastosowanie wzoru na sumę sześcianów:
Niech $A = 3x-1$ i $B = x+1$. Wzór na sumę sześcianów to $A^3 + B^3 = (A+B)(A^2 - A
\cdot B + B^2)$.
Obliczamy poszczególne części wzoru:\[ A+B = (3x-1)+(x+1) = 4x \]\[ A^2 = (3x-1)^2 = (3x)^2 - 2
\cdot (3x)
\cdot 1 + 1^2 = 9x^2-6x+1 \]\[ B^2 = (x+1)^2 = x^2 + 2
\cdot x
\cdot 1 + 1^2 = x^2+2x+1 \]\[ A
\cdot B = (3x-1)(x+1) = 3x^2+3x-x-1 = 3x^2+2x-1 \]Następnie obliczamy $A^2 - A
\cdot B + B^2$:\[ A^2 - A
\cdot B + B^2 = (9x^2-6x+1) - (3x^2+2x-1) + (x^2+2x+1) \]\[ = 9x^2-6x+1-3x^2-2x+1+x^2+2x+1 \]\[ = (9-3+1)x^2 + (-6-2+2)x + (1+1+1) \]\[ = 7x^2-6x+3 \]Zatem, wielomian $W(x)$ ma postać:\[ W(x) = 4x(7x^2-6x+3) \]Sprawdzamy wyróżnik trójmianu kwadratowego $7x^2-6x+3$:\[
\Delta = (-6)^2 - 4
\cdot 7
\cdot 3 = 36 - 84 = -48 \]Ponieważ $
\Delta < 0$, trójmian $7x^2-6x+3$ jest nierozkładalny na czynniki liniowe rzeczywiste.
c) Rozkładanie wielomianu poprzez wyłączenie wspólnego czynnika i grupowanie wyrazów:\[ W(x) = 10x^5 + 15x^4 + 4
\sqrt{3}x^3 + 6
\sqrt{3}x^2 \]Wyłączamy wspólny czynnik $x^2$:\[ W(x) = x^2(10x^3 + 15x^2 + 4
\sqrt{3}x + 6
\sqrt{3}) \]Grupujemy wyrazy w nawiasie:\[ W(x) = x^2[5x^2(2x+3) + 2
\sqrt{3}(2x+3)] \]Wyłączamy wspólny czynnik $(2x+3)$:\[ W(x) = x^2(2x+3)(5x^2+2
\sqrt{3}) \]d) Rozkładanie wielomianu poprzez zastosowanie wzoru na różnicę sześcianów:
Niech $A = 3x+1$ i $B = x-2$. Wzór na różnicę sześcianów to $A^3 - B^3 = (A-B)(A^2 + A
\cdot B + B^2)$.
Obliczamy poszczególne części wzoru:\[ A-B = (3x+1)-(x-2) = 3x+1-x+2 = 2x+3 \]\[ A^2 = (3x+1)^2 = (3x)^2 + 2
\cdot (3x)
\cdot 1 + 1^2 = 9x^2+6x+1 \]\[ B^2 = (x-2)^2 = x^2 - 2
\cdot x
\cdot 2 + 2^2 = x^2-4x+4 \]\[ A
\cdot B = (3x+1)(x-2) = 3x^2-6x+x-2 = 3x^2-5x-2 \]Następnie obliczamy $A^2 + A
\cdot B + B^2$:\[ A^2 + A
\cdot B + B^2 = (9x^2+6x+1) + (3x^2-5x-2) + (x^2-4x+4) \]\[ = 9x^2+6x+1+3x^2-5x-2+x^2-4x+4 \]\[ = (9+3+1)x^2 + (6-5-4)x + (1-2+4) \]\[ = 13x^2-3x+3 \]Zatem, wielomian $W(x)$ ma postać:\[ W(x) = (2x+3)(13x^2-3x+3) \]Sprawdzamy wyróżnik trójmianu kwadratowego $13x^2-3x+3$:\[
\Delta = (-3)^2 - 4
\cdot 13
\cdot 3 = 9 - 156 = -147 \]Ponieważ $
\Delta < 0$, trójmian $13x^2-3x+3$ jest nierozkładalny na czynniki liniowe rzeczywiste.
Grupa B
Zadanie 1 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki, stosując wzory skróconego mnożenia.
a) $W(x) = 25x^4 + 60x^2 + 36$
b) $W(x) = (4x - 1)^2 - (x^2 - 10x + 25)$
c) $W(x) = 64 + z^3$
d) $W(x) = (x - 1)^3 - 8x^3$
a) Rozłożony wielomian to $W(x) = (5x^2 + 6)^2$.
b) Rozłożony wielomian to $W(x) = (3x + 4)(5x - 6)$.
c) Rozłożony wielomian to $W(x) = (4 + z)(16 - 4z + z^2)$.
d) Rozłożony wielomian to $W(x) = -(x + 1)(7x^2 - 4x + 1)$.
Zadanie 2 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki, wyłączając wspólny czynnik poza nawias.
a) $W(x) = 12x^7 + 4x^6 + 4x^5$
b) $W(x) = (x^2 + 7)(4x - 3) + (x^2 + 7)(x - 5)$
c) $W(x) = (x - 4)(4x^2 + 9) - (x - 4)x^2$
d) $W(x) = (x - 4)(6x^2 + 3) + 4x^2(4 - x)$
a) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = 4x^5(3x^2 + x + 1)$.
b) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = (x^2 + 7)(5x - 8)$.
c) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = (x - 4)(3x^2 + 9)$.
d) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $W(x) = (x - 4)(2x^2 + 3)$.
Zadanie 3 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki, stosując najpierw grupowanie wyrazów.
a) $W(x) = 4x^3 - 3x^2 - 4x + 3$
b) $W(x) = \frac{1}{4}x^3 - x^2 + \frac{1}{16}x - \frac{1}{4}$
c) $W(x) = 5x^4 + 2x^3 - 5x - 2$
d) $W(x) = 6x^4 - 5x^3 + 6x - 5$
a) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(4x - 3)(x - 1)(x + 1)$.
b) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(\frac{1}{4}x - 1)(x^2 + \frac{1}{4})$.
c) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(5x + 2)(x - 1)(x^2 + x + 1)$.
d) Rozkład wielomianu $W(x)$ na czynniki to $(6x - 5)(x + 1)(x^2 - x + 1)$.
Zadanie 4 (4 pkt)
Wielomian $W(x)$ rozłóż na czynniki możliwie najniższego stopnia.
a) $W(x) = x^5 - 3x^3 + 3x^2 - 9$
b) $W(x) = 16(x-4)^3 - x + 4$
c) $W(x) = (x-3)^3 - 8(x-3)^2 + 16(x-3)$
d) $W(x) = (x+3)^3 - 16x - 48$
a) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x^2-3)(x^3+3)$.
b) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x-4)(4x-17)(4x-15)$.
c) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x-3)(x-7)^2$.
d) Rozłożony wielomian to $W(x) = (x+3)(x-1)(x+7)$.
Zadanie 5 (4 pkt)
Wielomian W(x) rozłóż na czynniki możliwie najniższego stopnia.
a) $W(x) = x^2(x^2 + 2)^2 - 9x^2$
b) $W(x) = (4x - 1)^3 + (x + 3)^3$
c) $W(x) = 14x^5 + 21x^4 + 2\sqrt{7}x^3 + 3\sqrt{7}x^2$
d) $W(x) = (4x + 1)^3 - (x - 3)^3$
a) Rozkład wielomianu $W(x) = x^2(x^2 + 2)^2 - 9x^2$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = x^2(x-1)(x+1)(x^2+5)$.
b) Rozkład wielomianu $W(x) = (4x - 1)^3 + (x + 3)^3$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = 13(5x+2)(x^2-x+1)$.
c) Rozkład wielomianu $W(x) = 14x^5 + 21x^4 + 2
\sqrt{7}x^3 + 3
\sqrt{7}x^2$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = x^2(2x+3)(7x^2+
\sqrt{7})$.
d) Rozkład wielomianu $W(x) = (4x + 1)^3 - (x - 3)^3$ na czynniki możliwie najniższego stopnia to $W(x) = (3x+4)(21x^2-9x+7).$
