16.3 Równość wielomianów
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (3 pkt)
Sprawdź, czy wielomiany
$$W(x) = x^3 - \sqrt{18}x^2 + 3x \quad \text{i} \quad P(x) = x(x - \sqrt{3})^2$$
reprezentują ten sam wielomian.
Wielomiany $W(x) = x^3 - \sqrt{18}x^2 + 3x$ i $P(x) = x(x - \sqrt{3})^2$ nie reprezentują tego samego wielomianu.
Upraszczamy wielomian $W(x)$:\[ W(x) = x^3 - \sqrt{50}x^2 + 5x \]\[ W(x) = x^3 - \sqrt{25 \cdot 2}x^2 + 5x \]\[ W(x) = x^3 - 5\sqrt{2}x^2 + 5x \]Rozwijamy wielomian $P(x)$:\[ P(x) = x(x - \sqrt{5})^2 \]Korzystamy ze wzoru skróconego mnożenia $(a-b)^2 = a^2 - 2ab + b^2$:\[ P(x) = x(x^2 - 2 \cdot x \cdot \sqrt{5} + (\sqrt{5})^2) \]\[ P(x) = x(x^2 - 2\sqrt{5}x + 5) \]Mnożymy przez $x$:\[ P(x) = x \cdot x^2 - x \cdot 2\sqrt{5}x + x \cdot 5 \]\[ P(x) = x^3 - 2\sqrt{5}x^2 + 5x \]Porównujemy otrzymane postaci wielomianów:\[ W(x) = x^3 - 5\sqrt{2}x^2 + 5x \]\[ P(x) = x^3 - 2\sqrt{5}x^2 + 5x \]Współczynniki przy $x^3$ (wynoszące 1) oraz przy $x$ (wynoszące 5) są identyczne w obu wielomianach. Sprawdzamy współczynniki przy $x^2$:
Dla $W(x)$ współczynnik wynosi $-5\sqrt{2}$.
Dla $P(x)$ współczynnik wynosi $-2\sqrt{5}$.
Aby sprawdzić, czy $-5\sqrt{2} = -2\sqrt{5}$, porównujemy wartości bezwzględne:\[ 5\sqrt{2} \quad \text{a} \quad 2\sqrt{5} \]Podnosimy do kwadratu (lub wprowadzamy pod pierwiastek):\[ 5\sqrt{2} = \sqrt{5^2 \cdot 2} = \sqrt{25 \cdot 2} = \sqrt{50} \]\[ 2\sqrt{5} = \sqrt{2^2 \cdot 5} = \sqrt{4 \cdot 5} = \sqrt{20} \]Ponieważ $\sqrt{50} \neq \sqrt{20}$, oznacza to, że $-5\sqrt{2} \neq -2\sqrt{5}$.
Współczynniki przy $x^2$ nie są równe, więc wielomiany $W(x)$ i $P(x)$ nie są identyczne.
Zadanie 2 (4 pkt)
Sprawdź, czy istnieje liczba $a$, dla której wielomiany $F(x)$ i $W(x)$, gdzie $F(x) = (x-a)(x+3)^2$ oraz $W(x) = x^3 + 4x^2 - 3x - 18$, są równe.
Tak, istnieje taka liczba $a$, dla której wielomiany $F(x)$ i $W(x)$ są równe; jest to $a = 2$.
Rozwińmy wielomian $F(x)$: \[ F(x) = (x-a)(x+3)^2 \]\[ F(x) = (x-a)(x^2+6x+9) \]\[ F(x) = x^3 + (6-a)x^2 + (9-6a)x - 9a \] Porównujemy współczynniki wielomianu $F(x)$ z wielomianem $W(x) = x^3 + 4x^2 - 3x - 18$. Współczynniki przy $x^3$ są zgodne ($1=1$). Porównanie współczynników przy $x^2$: \[ 6-a = 4 \] \[ -a = 4-6 \] \[ -a = -2 \] \[ a = 2 \] Sprawdzamy pozostałe współczynniki dla $a=2$. Porównanie współczynników przy $x$: \[ 9-6a = -3 \] Podstawiamy $a=2$: \[ 9-6 \cdot 2 = -3 \] \[ 9-12 = -3 \] \[ -3 = -3 \] Współczynniki przy $x$ są zgodne dla $a=2$. Porównanie wyrazów wolnych: \[ -9a = -18 \] Podstawiamy $a=2$: \[ -9 \cdot 2 = -18 \] \[ -18 = -18 \] Wszystkie współczynniki są zgodne dla $a=2$. Zatem istnieje taka liczba $a$.
Zadanie 3 (2 pkt)
Wyznaczymy liczbę $b$, dla której wielomiany $W(x)$ i $F(x)$, gdzie $W(x) = 5x^3 - (b-10)x^2 + 7$ oraz $F(x) = 5x^3 + 6x^2 + 5(b-4)x + 7$, są równe.
Liczba $b$ wynosi $4$.
Aby dwa wielomiany były równe, ich współczynniki przy odpowiadających sobie potęgach zmiennej muszą być identyczne.Porównujemy współczynniki przy $x^2$: \[ -(b-10) = 6 \]\[ -b + 10 = 6 \]Odejmujemy $10$ od obu stron: \[ -b = 6 - 10 \]\[ -b = -4 \]Mnożymy obie strony przez $-1$:\[ b = 4 \]Porównujemy współczynniki przy $x$:Wielomian $W(x)$ nie posiada składnika z $x^1$, więc jego współczynnik wynosi $0$.\[ 0 = 5(b-4) \]Dzielimy obie strony przez $5$:\[ 0 = b-4 \]Dodajemy $4$ do obu stron:\[ b = 4 \]Oba porównania prowadzą do tego samego wyniku, co potwierdza poprawność rozwiązania.
Zadanie 4 (5 pkt)
Sprawdź, czy istnieją takie wartości $a$ i $b$, dla których wielomian $F(x)$, gdzie $F(x) = 3x^2 + 4b - (bx + 2a)(x + 5)$, jest wielomianem zerowym.
Nie istnieją takie wartości $a$ i $b$, dla których wielomian $F(x)$ jest wielomianem zerowym, ponieważ prowadzi to do sprzeczności $87 = 0$.
Rozwinięcie iloczynu w wyrażeniu $F(x)$:\[(bx + 2a)(x + 5) = bx^2 + 5bx + 2ax + 10a\]\[(bx + 2a)(x + 5) = bx^2 + (5b + 2a)x + 10a\]Podstawienie rozwiniętego iloczynu z powrotem do $F(x)$:\[F(x) = 3x^2 + 4b - (bx^2 + (5b + 2a)x + 10a)\]\[F(x) = 3x^2 + 4b - bx^2 - (5b + 2a)x - 10a\]Pogrupowanie wyrazów według potęg $x$:\[F(x) = (3 - b)x^2 - (5b + 2a)x + (4b - 10a)\]Aby wielomian $F(x)$ był wielomianem zerowym, wszystkie jego współczynniki muszą być równe zero. Prowadzi to do następującego układu równań:\[3 - b = 0 \quad (1)\]\[-(5b + 2a) = 0 \quad (2)\]\[4b - 10a = 0 \quad (3)\]Z równania (1) wyznaczamy wartość $b$:\[3 - b = 0\]\[b = 3\]Podstawienie wartości $b = 3$ do równania (2):\[-(5 \cdot 3 + 2a) = 0\]\[-(15 + 2a) = 0\]\[15 + 2a = 0\]\[2a = -15\]\[a = -\frac{15}{2}\]Sprawdzenie, czy znalezione wartości $a = -\frac{15}{2}$ i $b = 3$ spełniają równanie (3):\[4 \cdot b - 10 \cdot a = 0\]\[4 \cdot (3) - 10 \cdot \left(-\frac{15}{2}\right) = 0\]\[12 - (-75) = 0\]\[12 + 75 = 0\]\[87 = 0\]Otrzymujemy sprzeczność, $87 = 0$. Zatem nie istnieją takie wartości $a$ i $b$, dla których wielomian $F(x)$ jest wielomianem zerowym.
Zadanie 5 (5 pkt)
Wyznacz $a$ i $b$ tak, aby $W(x) \cdot F(x) = H(x)$, jeśli:
a) $W(x) = (3x - 1)^2$, $F(x) = ax + b$, $H(x) = -9x^3 + 15x^2 - 7x + 1$
b) $W(x) = (x - 3)^2 (x - 3)$, $F(x) = ax + b$, $H(x) = x^4 - 8x^3 + 18x^2 - 27$
a) Wartości $a$ i $b$ to odpowiednio $a = -1$ i $b = 1$.
b) Wartości $a$ i $b$ to odpowiednio $a = 1$ i $b = 1$.
a) Najpierw rozszerzamy wielomian $W(x)$: \[ W(x) = (3x - 1)^2 = (3x)^2 - 2 \cdot 3x \cdot 1 + 1^2 = 9x^2 - 6x + 1 \]Następnie mnożymy $W(x)$ przez $F(x) = ax + b$: \[ W(x) \cdot F(x) = (9x^2 - 6x + 1)(ax + b) \]\[ = 9x^2 \cdot ax + 9x^2 \cdot b - 6x \cdot ax - 6x \cdot b + 1 \cdot ax + 1 \cdot b \]\[ = 9ax^3 + 9bx^2 - 6ax^2 - 6bx + ax + b \]Grupujemy wyrazy o tych samych potęgach $x$: \[ = 9ax^3 + (9b - 6a)x^2 + (a - 6b)x + b \]Porównujemy współczynniki tego iloczynu z wielomianem $H(x) = -9x^3 + 15x^2 - 7x + 1$:
Z porównania współczynnika przy $x^3$: \[ 9a = -9 \]\[ a = -1 \]Z porównania wyrazu wolnego: \[ b = 1 \]Sprawdzamy pozostałe współczynniki, podstawiając $a = -1$ i $b = 1$:
Dla $x^2$: \[ 9b - 6a = 9(1) - 6(-1) = 9 + 6 = 15 \]Dla $x$: \[ a - 6b = -1 - 6(1) = -7 \]Wszystkie współczynniki się zgadzają.
Dlatego, $a = -1$ i $b = 1$.
b) Najpierw upraszczamy i rozszerzamy wielomian $W(x)$: \[ W(x) = (x - 3)^2 (x - 3) = (x - 3)^3 \]Korzystamy ze wzoru na sześcian różnicy $(A-B)^3 = A^3 - 3A^2B + 3AB^2 - B^3$: \[ W(x) = x^3 - 3 \cdot x^2 \cdot 3 + 3 \cdot x \cdot 3^2 - 3^3 \]\[ = x^3 - 9x^2 + 27x - 27 \]Następnie mnożymy $W(x)$ przez $F(x) = ax + b$: \[ W(x) \cdot F(x) = (x^3 - 9x^2 + 27x - 27)(ax + b) \]\[ = x^3 \cdot ax + x^3 \cdot b - 9x^2 \cdot ax - 9x^2 \cdot b + 27x \cdot ax + 27x \cdot b - 27 \cdot ax - 27 \cdot b \]\[ = ax^4 + bx^3 - 9ax^3 - 9bx^2 + 27ax^2 + 27bx - 27ax - 27b \]Grupujemy wyrazy o tych samych potęgach $x$: \[ = ax^4 + (b - 9a)x^3 + (27a - 9b)x^2 + (27b - 27a)x - 27b \]Porównujemy współczynniki tego iloczynu z wielomianem $H(x) = x^4 - 8x^3 + 18x^2 - 27$:
Z porównania współczynnika przy $x^4$: \[ a = 1 \]Z porównania wyrazu wolnego: \[ -27b = -27 \]\[ b = 1 \]Sprawdzamy pozostałe współczynniki, podstawiając $a = 1$ i $b = 1$:
Dla $x^3$: \[ b - 9a = 1 - 9(1) = 1 - 9 = -8 \]Dla $x^2$: \[ 27a - 9b = 27(1) - 9(1) = 27 - 9 = 18 \]Dla $x$: \[ 27b - 27a = 27(1) - 27(1) = 0 \]Wszystkie współczynniki się zgadzają.
Dlatego, $a = 1$ i $b = 1$.
Grupa B
Zadanie 1 (3 pkt)
Sprawdź, czy wielomiany
$$W(x) = x^3 - \sqrt{20}x^2 + 5x \quad \text{i} \quad P(x) = x(x - \sqrt{5})^2$$
reprezentują ten sam wielomian.
Wielomiany $W(x) = x^3 - \sqrt{20}x^2 + 5x$ i $P(x) = x(x - \sqrt{5})^2$ reprezentują ten sam wielomian.
Zadanie 2 (2 pkt)
Sprawdź, czy istnieje liczba $a$, dla której wielomiany $F(x)$ i $W(x)$, gdzie $F(x) = (x-a)(x+3)^2$ oraz $W(x) = x^3 + 6x^2 + 9x$, są równe.
Tak, istnieje taka liczba $a$, dla której wielomiany $F(x)$ i $W(x)$ są równe; jest to $a = 0$.
Zadanie 3 (4 pkt)
Wyznaczymy liczbę $b$, dla której wielomiany $W(x)$ i $F(x)$, gdzie $W(x) = 2x^3 - (b-2)x^2 + 15$ oraz $F(x) = 2x^3 + 7x^2 + 8(b+5)x + 15$, są równe.
Liczba $b$ wynosi $-5$.
Zadanie 4 (5 pkt)
Sprawdź, czy istnieją takie wartości $a$ i $b$, dla których wielomian $F(x)$, gdzie $F(x) = 2x^2 - 9b - (bx + 2a)(x + 3)$, jest wielomianem zerowym.
Tak, istnieją takie wartości $a$ i $b$, dla których wielomian $F(x)$ jest wielomianem zerowym. Są to $a = -3$ i $b = 2$.
Zadanie 5 (5 pkt)
Wyznacz $a$ i $b$ tak, aby $W(x) \cdot F(x) = H(x)$, jeśli:
a) $W(x) = (2x + 1)^2$, $F(x) = ax + b$, $H(x) = 4x^3 + 12x^2 + 9x + 2$
b) $W(x) = (x + 1)^2 (x + 1)$, $F(x) = ax + b$, $H(x) = 2x^4 + 7x^3 + 9x^2 + 5x + 1$
a) Wartości $a$ i $b$ to odpowiednio $a = 1$ i $b = 2$.
b) Wartości $a$ i $b$ to odpowiednio $a = 2$ i $b = 1$.
