Funkcja wykładnicza
Sprawdzian
Grupa A
Zadanie 1 (2 pkt)
Wykaż, że podana liczba jest całkowita: \(\left[ \left(5 + 24^{\frac{1}{2}}\right)^{\frac{1}{2}} - \left(5 - 24^{\frac{1}{2}}\right)^{\frac{1}{2}} \right]^2\)
Wartość wyrażenia wynosi \(8\), a liczba \(8\) jest liczbą całkowitą (\(8 \in \mathbb{C}\)), co kończy dowód.
Wskazówki:
- Pamiętaj o definicji potęgi o wykładniku ułamkowym: \(a^{\frac{1}{2}} = \sqrt{a}\).
- Główną strukturą wyrażenia jest kwadrat różnicy dwóch składników: \((a - b)^2 = a^2 - 2ab + b^2\).
- Iloczyn pierwiastków można zapisać pod jednym pierwiastkiem, korzystając ze wzoru na różnicę kwadratów: \((x + y)(x - y) = x^2 - y^2\).
- Alternatywnie można zwinąć wyrażenia pod pierwiastkami do pełnych kwadratów sumy lub różnicy.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Sposób I – Bezpośrednie zastosowanie wzoru skróconego mnożenia:
Zapiszmy potęgę o wykładniku \(\frac{1}{2}\) w postaci klasycznego pierwiastka kwadratowego: $$24^{\frac{1}{2}} = \sqrt{24}$$ Zatem badane wyrażenie ma postać: $$\left( \sqrt{5 + \sqrt{24}} - \sqrt{5 - \sqrt{24}} \right)^2$$ Stosujemy wzór skróconego mnożenia na kwadrat różnicy \((a - b)^2 = a^2 - 2ab + b^2\), gdzie: $$a = \sqrt{5 + \sqrt{24}}, \quad b = \sqrt{5 - \sqrt{24}}$$ Rozpisujemy kolejne składniki: $$\begin{aligned} a^2 &= \left(\sqrt{5 + \sqrt{24}}\right)^2 = 5 + \sqrt{24} \\[8pt] b^2 &= \left(\sqrt{5 - \sqrt{24}}\right)^2 = 5 - \sqrt{24} \end{aligned}$$ Obliczamy podwojony iloczyn \(2ab\), łącząc czynniki pod jednym pierwiastkiem i stosując wzór na różnicę kwadratów: $$\begin{aligned} 2ab &= 2 \cdot \sqrt{5 + \sqrt{24}} \cdot \sqrt{5 - \sqrt{24}} \\[8pt] &= 2\sqrt{(5 + \sqrt{24})(5 - \sqrt{24})} \\[8pt] &= 2\sqrt{5^2 - (\sqrt{24})^2} \\[8pt] &= 2\sqrt{25 - 24} \\[8pt] &= 2\sqrt{1} = 2 \end{aligned}$$ Łączymy wszystkie elementy wzoru: $$\begin{aligned} (a - b)^2 &= a^2 - 2ab + b^2 \\[8pt] &= (5 + \sqrt{24}) - 2 + (5 - \sqrt{24}) \\[8pt] &= 5 + 5 - 2 + \sqrt{24} - \sqrt{24} \\[8pt] &= 8 \end{aligned}$$ -
Sposób II – Zwijanie wyrażeń podpierwiastkowych do kwadratu sumy i różnicy:
Uprośćmy najpierw liczbę \(\sqrt{24}\), wyłączając czynnik przed znak pierwiastka: $$\sqrt{24} = \sqrt{4 \cdot 6} = 2\sqrt{6}$$ Wyrażenia pod wewnętrznymi pierwiastkami przyjmują postać: $$5 + 2\sqrt{6} \quad \text{oraz} \quad 5 - 2\sqrt{6}$$ Zauważmy, że liczbę \(5\) możemy zapisać jako sumę \(3 + 2\), co pozwala zwinąć oba wyrażenia ze wzorów na kwadrat sumy i różnicy: $$\begin{aligned} 5 + 2\sqrt{6} &= (\sqrt{3})^2 + 2 \cdot \sqrt{3} \cdot \sqrt{2} + (\sqrt{2})^2 = (\sqrt{3} + \sqrt{2})^2 \\[8pt] 5 - 2\sqrt{6} &= (\sqrt{3})^2 - 2 \cdot \sqrt{3} \cdot \sqrt{2} + (\sqrt{2})^2 = (\sqrt{3} - \sqrt{2})^2 \end{aligned}$$ Pierwiastkujemy otrzymane kwadraty (pamiętając, że \(\sqrt{x^2} = |x|\) oraz \(\sqrt{3} > \sqrt{2}\)): $$\begin{aligned} \sqrt{5 + \sqrt{24}} &= \sqrt{(\sqrt{3} + \sqrt{2})^2} = \sqrt{3} + \sqrt{2} \\[8pt] \sqrt{5 - \sqrt{24}} &= \sqrt{(\sqrt{3} - \sqrt{2})^2} = \sqrt{3} - \sqrt{2} \end{aligned}$$ Obliczamy różnicę wewnątrz nawiasu kwadratowego: $$\begin{aligned} (\sqrt{3} + \sqrt{2}) - (\sqrt{3} - \sqrt{2}) &= \sqrt{3} + \sqrt{2} - \sqrt{3} + \sqrt{2} \\[8pt] &= 2\sqrt{2} \end{aligned}$$ Podnosimy wynik do kwadratu: $$(2\sqrt{2})^2 = 2^2 \cdot (\sqrt{2})^2 = 4 \cdot 2 = 8$$ -
Podsumowanie i wniosek:
Niezależnie od wybranej metody otrzymaliśmy wynik: $$8$$ Ponieważ liczba \(8\) należy do zbioru liczb całkowitych (\(8 \in \mathbb{C}\)), wykazaliśmy, że wyjściowa liczba jest liczbą całkowitą.
Odpowiedź:
Wartość wyrażenia wynosi \(8\). Ponieważ \(8 \in \mathbb{C}\), wykazano, że podana liczba jest całkowita.
Wartość wyrażenia wynosi \(8\). Ponieważ \(8 \in \mathbb{C}\), wykazano, że podana liczba jest całkowita.
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 2 (2 pkt)
Dana jest funkcja \(f(x) = \left(\dfrac{1}{3}\right)^x - 5\). Wykaż, że miejsce zerowe funkcji \(g(x) = f(-x - 1)\) należy do przedziału \((0, 1)\).
Miejsce zerowe funkcji \(g(x)\) wynosi \(x_0 = \log_3 5 - 1 = \log_3\left(\dfrac{5}{3}\right)\). Ponieważ \(1 < \log_3 5 < 2\), zachodzi nierówność \(0 < x_0 < 1\), co dowodzi, że \(x_0 \in (0, 1)\).
Wskazówki:
- Wyznacz wzór funkcji \(g(x)\), podstawiając wyrażenie \(-x - 1\) w miejsce argumentu \(x\) do wzoru funkcji \(f(x)\), a następnie przekształć potęgę, korzystając z własności \(\left(\dfrac{1}{a}\right)^{-u} = a^u\).
- Sposób I (algebraiczny): Przyrównaj wzór funkcji \(g(x)\) do zera, wyznacz dokładną wartość miejsca zerowego \(x_0\) za pomocą logarytmu o podstawie \(3\) i oszacuj jego wartość, wykorzystując fakt, że funkcja \(y = \log_3 t\) jest ściśle rosnąca.
- Sposób II (własności funkcji / własność Darboux): Zauważ, że funkcja \(g(x)\) jest funkcją ciągłą i ściśle rosnącą w całej swojej dziedzinie. Oblicz wartości funkcji na krańcach przedziału, czyli \(g(0)\) oraz \(g(1)\), i sprawdź ich znaki.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Wyznaczenie analitycznego wzoru funkcji \(g(x)\):
Wychodzimy z danego wzoru funkcji \(f(x) = \left(\dfrac{1}{3}\right)^x - 5\). W miejsce argumentu \(x\) podstawiamy dwumian \(-x - 1\): $$ \begin{aligned} g(x) &= f(-x - 1) \\[8pt] &= \left(\dfrac{1}{3}\right)^{-x - 1} - 5 \\[8pt] &= \left(\dfrac{1}{3}\right)^{-(x + 1)} - 5 \end{aligned} $$ Wykorzystujemy regułę potęgowania o ujemnym wykładniku \(\left(\dfrac{a}{b}\right)^{-n} = \left(\dfrac{b}{a}\right)^n\), skąd \(\left(\dfrac{1}{3}\right)^{-1} = 3\): $$ g(x) = 3^{x + 1} - 5 $$ -
Sposób I – Dokładne wyznaczenie miejsca zerowego za pomocą logarytmu i jego oszacowanie:
Miejsce zerowe to taki argument \(x_0\), dla którego wartość funkcji wynosi zero, czyli \(g(x_0) = 0\): $$ \begin{aligned} 3^{x_0 + 1} - 5 &= 0 \\[8pt] 3^{x_0 + 1} &= 5 \end{aligned} $$ Stosujemy definicję logarytmu (\(a^c = b \iff c = \log_a b\)): $$ \begin{aligned} x_0 + 1 &= \log_3 5 \\[8pt] x_0 &= \log_3 5 - 1 \end{aligned} $$ Wyrażenie to można również zapisać przy użyciu jednego logarytmu, zamieniając \(1\) na \(\log_3 3\): $$ x_0 = \log_3 5 - \log_3 3 = \log_3\left(\dfrac{5}{3}\right) $$ Aby wykazać, że \(x_0 \in (0, 1)\), musimy dowieść prawdziwości podwójnej nierówności \(0 < x_0 < 1\):
1. Wykazanie nierówności \(x_0 > 0\): $$ \begin{aligned} x_0 > 0 &\iff \log_3 5 - 1 > 0 \\[8pt] &\iff \log_3 5 > 1 \\[8pt] &\iff \log_3 5 > \log_3 3 \end{aligned} $$ Ponieważ podstawa logarytmu \(3 > 1\), funkcja \(y = \log_3 t\) jest ściśle rosnąca. Nierówność \(\log_3 5 > \log_3 3\) jest więc równoważna relacji \(5 > 3\), która jest prawdziwa. Zatem \(x_0 > 0\).
2. Wykazanie nierówności \(x_0 < 1\): $$ \begin{aligned} x_0 < 1 &\iff \log_3 5 - 1 < 1 \\[8pt] &\iff \log_3 5 < 2 \\[8pt] &\iff \log_3 5 < \log_3(3^2) \\[8pt] &\iff \log_3 5 < \log_3 9 \end{aligned} $$ Ze względu na ściśle rosnący charakter funkcji logarytmicznej o podstawie \(3\), nierówność \(\log_3 5 < \log_3 9\) jest równoważna relacji \(5 < 9\), która jest prawdziwa. Zatem \(x_0 < 1\).
Z obu powyższych warunków wynika bezpośrednio: $$ 0 < x_0 < 1 \iff x_0 \in (0, 1) $$ co stanowi pełne uzasadnienie tezy. -
Sposób II – Wykorzystanie monotoniczności, własności Darboux i interpretacja na wykresie:
Funkcja \(g(x) = 3^{x + 1} - 5\) jest ciągła w całej dziedzinie \(\mathbb{R}\). Jest także funkcją ściśle rosnącą, ponieważ jej podstawą potęgową jest liczba \(3 > 1\).
Obliczamy wartości funkcji \(g(x)\) na końcach przedziału \([0, 1]\): $$ \begin{aligned} g(0) &= 3^{0 + 1} - 5 = 3^1 - 5 = 3 - 5 = -2 < 0 \\[8pt] g(1) &= 3^{1 + 1} - 5 = 3^2 - 5 = 9 - 5 = 4 > 0 \end{aligned} $$ Wartości te mają przeciwne znaki: $$ g(0) < 0 < g(1) $$ Z twierdzenia Darboux dla funkcji ciągłych wynika, że funkcja \(g(x)\) w przedziale otwartym \((0, 1)\) musi osiągać wszystkie wartości pośrednie pomiędzy \(-2\) a \(4\), w tym wartość \(0\). Ponieważ funkcja jest ściśle rosnąca w całej dziedzinie, posiada dokładnie jedno miejsce zerowe. Zatem to jedyne miejsce zerowe \(x_0\) musi spełniać warunek \(x_0 \in (0, 1)\).
Odpowiedź:
Wykazano, że miejsce zerowe funkcji \(g(x)\) wynosi \(x_0 = \log_3 5 - 1 = \log_3\left(\dfrac{5}{3}\right)\) oraz spełnia nierówność \(0 < x_0 < 1\), co dowodzi, że \(x_0 \in (0, 1)\).
Wykazano, że miejsce zerowe funkcji \(g(x)\) wynosi \(x_0 = \log_3 5 - 1 = \log_3\left(\dfrac{5}{3}\right)\) oraz spełnia nierówność \(0 < x_0 < 1\), co dowodzi, że \(x_0 \in (0, 1)\).
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 3 (4 pkt)
Dana jest funkcja \(f(x) = a^x + b\), gdzie \(x \in \mathbb{R}\), \(a > 0\), \(a \neq 1\).
a) Wyznacz \(a\) i \(b\) wiedząc, że do wykresu funkcji należą punkty \(K(0, 0)\) oraz \(L(2, 3)\).
b) Dla jakich argumentów wartości funkcji \(g(x) = f(x) + 1\) są większe od \(16\)?
c) Wyznacz współrzędne punktu, w którym funkcja \(h(x) = -f(x) - 5\) przecina oś \(OY\).
d) Podaj zbiór wartości funkcji \(k(x) = |f(-x) + 3|\).
a) Wyznacz \(a\) i \(b\) wiedząc, że do wykresu funkcji należą punkty \(K(0, 0)\) oraz \(L(2, 3)\).
b) Dla jakich argumentów wartości funkcji \(g(x) = f(x) + 1\) są większe od \(16\)?
c) Wyznacz współrzędne punktu, w którym funkcja \(h(x) = -f(x) - 5\) przecina oś \(OY\).
d) Podaj zbiór wartości funkcji \(k(x) = |f(-x) + 3|\).
a) \(a = 2, \quad b = -1\)
b) \(x \in (4, +\infty)\)
c) \((0, -5)\)
d) \(ZW_k = (2, +\infty)\)
b) \(x \in (4, +\infty)\)
c) \((0, -5)\)
d) \(ZW_k = (2, +\infty)\)
Wskazówki:
- Podstaw współrzędne punktów \(K(0, 0)\) oraz \(L(2, 3)\) do wzoru funkcji \(f(x) = a^x + b\), pamiętając, że dla każdej liczby dodatniej zachodzi \(a^0 = 1\).
- Zapisz wzór funkcji \(g(x) = f(x) + 1\), a następnie rozwiąż nierówność wykładniczą \(g(x) > 16\), sprowadzając obie strony do wspólnej podstawy potęgi równej \(2\).
- Punkt przecięcia wykresu dowolnej funkcji z osią \(OY\) ma pierwszą współrzędną równą \(0\) – oblicz wartość \(h(0)\).
- Wyznacz postać funkcji \(k(x) = |f(-x) + 3|\), zbadaj znak wyrażenia pod wartością bezwzględną i skorzystaj z własności zbioru wartości funkcji wykładniczej \(y = 2^{-x}\).
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Podpunkt a) Wyznaczenie parametrów \(a\) oraz \(b\) funkcji \(f(x) = a^x + b\):
Wiemy, że punkty \(K(0, 0)\) oraz \(L(2, 3)\) należą do wykresu funkcji \(f\). Oznacza to, że spełniają jej równanie: \(f(0) = 0\) oraz \(f(2) = 3\).
Wstawiamy najpierw współrzędne punktu \(K(0, 0)\): $$\begin{aligned} f(0) &= 0 \\[8pt] a^0 + b &= 0 \end{aligned}$$ Ponieważ dla dowolnej liczby \(a > 0\) zachodzi \(a^0 = 1\), otrzymujemy: $$\begin{aligned} 1 + b &= 0 \\[8pt] b &= -1 \end{aligned}$$ Wzór funkcji ma zatem postać \(f(x) = a^x - 1\). Podstawiamy teraz współrzędne drugiego punktu \(L(2, 3)\): $$\begin{aligned} f(2) &= 3 \\[8pt] a^2 - 1 &= 3 \\[8pt] a^2 &= 4 \end{aligned}$$ Równanie kwadratowe ma dwa rozwiązania: \(a = 2\) lub \(a = -2\). Zgodnie z założeniem w treści zadania \(a > 0\), odrzucamy rozwiązanie ujemne. Otrzymujemy zatem: $$a = 2, \quad b = -1$$ Pełny wzór funkcji wynosi: $$f(x) = 2^x - 1$$ -
Podpunkt b) Wyznaczenie argumentów spełniających nierówność \(g(x) > 16\):
Funkcja \(g(x)\) jest zdefiniowana jako \(g(x) = f(x) + 1\). Podstawiamy wyznaczony wzór funkcji \(f(x)\): $$\begin{aligned} g(x) &= f(x) + 1 \\[8pt] &= (2^x - 1) + 1 \\[8pt] &= 2^x \end{aligned}$$ Zapisujemy nierówność \(g(x) > 16\): $$2^x > 16$$ Liczbę \(16\) po prawej stronie zapisujemy w postaci potęgi o podstawie \(2\), czyli \(16 = 2^4\): $$2^x > 2^4$$ Podstawa potęgi jest większa od jedności (\(2 > 1\)), zatem funkcja wykładnicza \(y = 2^x\) jest rosnąca. Przy opuszczaniu podstaw nie zmieniamy zwrotu nierówności: $$x > 4$$ Wartości funkcji \(g(x)\) są większe od \(16\) dla argumentów należących do przedziału: $$x \in (4, +\infty)$$ -
Podpunkt c) Wyznaczenie punktu przecięcia wykresu funkcji \(h(x) = -f(x) - 5\) z osią \(OY\):
Punkt przecięcia wykresu dowolnej funkcji z osią \(OY\) ma pierwszą współrzędną równą zero (\(x = 0\)). Wystarczy zatem obliczyć wartość funkcji \(h\) dla argumentu \(x = 0\): $$h(0) = -f(0) - 5$$ Z podpunktu a) wiemy, że punkt \(K(0, 0)\) leży na wykresie funkcji \(f\), co oznacza, że \(f(0) = 0\). Podstawiamy tę wartość: $$\begin{aligned} h(0) &= -0 - 5 \\[8pt] &= -5 \end{aligned}$$ Zatem wykres funkcji \(h(x)\) przecina oś \(OY\) w punkcie o współrzędnych: $$(0, -5)$$ -
Podpunkt d) Wyznaczenie zbioru wartości funkcji \(k(x) = |f(-x) + 3|\):
Wstawiamy \(-x\) w miejsce argumentu do wzoru funkcji \(f(x) = 2^x - 1\): $$\begin{aligned} f(-x) + 3 &= (2^{-x} - 1) + 3 \\[8pt] &= 2^{-x} + 2 \end{aligned}$$ Funkcja \(k(x)\) przyjmuje zatem postać: $$k(x) = |2^{-x} + 2|$$ Zbadajmy znak wyrażenia pod wartością bezwzględną. Dla każdego \(x \in \mathbb{R}\) potęga o podstawie dodatniej przyjmuje wyłącznie wartości ściśle dodatnie: $$2^{-x} > 0$$ Dodając obustronnie \(2\), otrzymujemy: $$2^{-x} + 2 > 2$$ Ponieważ wyrażenie pod wartością bezwzględną jest zawsze większe od \(2\) (a więc ściśle dodatnie), opuszczenie modułu nie zmienia znaku wyrażenia: $$k(x) = 2^{-x} + 2$$ Podstawowa funkcja wykładnicza \(y = 2^{-x}\) przyjmuje zbiór wartości \((0, +\infty)\). Przesunięcie wykresu o \(2\) jednostki w górę przesuwa poziomą asymptotę do prostej \(y = 2\). Zatem zbiór wartości funkcji \(k(x)\) to: $$ZW_k = (2, +\infty)$$
Odpowiedź:
a) \(a = 2, \quad b = -1\)
b) \(x \in (4, +\infty)\)
c) \((0, -5)\)
d) \(ZW_k = (2, +\infty)\)
a) \(a = 2, \quad b = -1\)
b) \(x \in (4, +\infty)\)
c) \((0, -5)\)
d) \(ZW_k = (2, +\infty)\)
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 4 (4 pkt)
Na podstawie wykresu funkcji \(f(x) = 2^x\) wykonując odpowiednie przekształcenia, naszkicuj wykres funkcji \(g(x) = |2^{|x-3|} - 5|\), gdzie \(x \in \mathbb{R}\). Na podstawie otrzymanego wykresu funkcji \(y = g(x)\) ustal, dla jakich wartości parametru \(m\) równanie \(|2^{|x-3|} - 5| = m\) ma 4 rozwiązania.
Równanie ma 4 rozwiązania dla:
$$m \in (0, 4)$$
Wykres funkcji \(g(x) = |2^{|x-3|} - 5|\):
Wskazówki:
- Złożone przekształcenie funkcji bazowej \(f(x) = 2^x\) podziel na trzy elementarne kroki geometryczne: symetrię względem osi \(OY\) dla części wykresu (\(x \to |x|\)), przesunięcie o wektor \(\vec{u} = [3, -5]\), a następnie odbicie symetryczne części leżącej pod osią \(OX\) do góry (\(y \to |y|\)).
- Pamiętaj o poprawnej kolejności: operacja \(f(|x|) = 2^{|x|}\), po której następuje przesunięcie o wektor \([3, -5]\), daje \(2^{|x-3|} - 5\). Wykonanie przesunięcia przed nałożeniem modułu na argument doprowadziłoby do błędnego wyrażenia \(2^{|x|-3}\).
- Liczba rozwiązań równania z parametrem \(g(x) = m\) jest równa liczbie punktów przecięcia wykresu funkcji \(y = g(x)\) z poziomą prostą \(y = m\). Zwróć szczególną uwagę na wartość funkcji w lokalnym maksimum oraz na osi \(OX\).
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Wykres funkcji bazowej \(f(x) = 2^x\) oraz nałożenie modułu na argument \(f_1(x) = 2^{|x|}\):
Wychodzimy od funkcji wykładniczej \(f(x) = 2^x\). Nakładamy wartość bezwzględną na jej argument, tworząc funkcję: $$f_1(x) = f(|x|) = 2^{|x|}$$ Wykres dla \(x \ge 0\) pozostaje bez zmian, natomiast dla \(x < 0\) powstaje poprzez symetryczne odbicie prawej strony względem pionowej osi \(OY\). Wykres staje się parzysty, a jego osią symetrii jest prosta \(x = 0\). W punkcie \((0, 1)\) funkcja osiąga swoje minimum (ostrze). -
Przesunięcie wykresu o wektor \(\vec{u} = [3, -5]\) do postaci \(f_2(x) = 2^{|x-3|} - 5\):
Wykres funkcji \(f_1(x)\) przesuwamy równolegle o 3 jednostki w prawo wzdłuż osi \(OX\) oraz o 5 jednostek w dół wzdłuż osi \(OY\): $$f_2(x) = f_1(x - 3) - 5 = 2^{|x-3|} - 5$$ Oś symetrii przemieszcza się na prostą \(x = 3\), a wierzchołek z punktu \((0, 1)\) trafia do punktu: $$(0 + 3, \; 1 - 5) = (3, -4)$$ Miejsca zerowe wyznaczamy z równania \(2^{|x-3|} - 5 = 0\): $$\begin{aligned} 2^{|x-3|} &= 5 \\[6pt] |x - 3| &= \log_2 5 \\[6pt] x_1 &= 3 - \log_2 5 \approx 3 - 2{,}32 = 0{,}68 \\[6pt] x_2 &= 3 + \log_2 5 \approx 3 + 2{,}32 = 5{,}32 \end{aligned}$$ Część wykresu leżąca poniżej osi \(OX\) (zaznaczona kolorem czerwonym) w kolejnym etapie zostanie odbita symetrycznie w górę. -
Nałożenie modułu na całą funkcję \(g(x) = |2^{|x-3|} - 5|\) (odbicie względem osi \(OX\)):
W ostatnim kroku nakładamy zewnętrzną wartość bezwzględną: $$g(x) = |f_2(x)| = |2^{|x-3|} - 5|$$ Część wykresu leżąca nad osią \(OX\) (\(y \ge 0\)) pozostaje nienaruszona, a cała część leżąca pod osią \(OX\) zostaje symetrycznie odbita w górę względem osi \(OX\):
• Wierzchołek \((3, -4)\) przechodzi w lokalne maksimum \((3, 4)\).
• Punkty \((2, -3)\) oraz \((4, -3)\) przechodzą w punkty \((2, 3)\) oraz \((4, 3)\).
• Punkty \((1, -1)\) oraz \((5, -1)\) przechodzą w punkty \((1, 1)\) oraz \((5, 1)\).
• Miejsca zerowe \(x_1 = 3 - \log_2 5\) i \(x_2 = 3 + \log_2 5\) stają się „dołkami” o wartości \(0\). -
Graficzna analiza liczby rozwiązań równania z parametrem \(m\):
Liczba rozwiązań równania \(|2^{|x-3|} - 5| = m\) w zależności od parametru \(m\) jest równa liczbie punktów przecięcia wykresu funkcji \(y = g(x)\) z poziomą prostą \(y = m\):
• Dla \(m < 0\): 0 rozwiązań – prosta leży pod osią \(OX\), a \(g(x) \ge 0\) dla każdego \(x \in \mathbb{R}\).
• Dla \(m = 0\): 2 rozwiązania – prosta pokrywa się z osią \(OX\) i przecina wykres w 2 miejscach zerowych: \(x = 3 - \log_2 5\) oraz \(x = 3 + \log_2 5\).
• Dla \(m \in (0, 4)\): 4 rozwiązania – prosta leży powyżej osi \(OX\), lecz poniżej wierzchołka \((3, 4)\). Przecina wykres czterokrotnie: dwukrotnie na ramionach zewnętrznych oraz dwukrotnie na środkowym wybrzuszeniu.
• Dla \(m = 4\): 3 rozwiązania – prosta przechodzi dokładnie przez wierzchołek lokalnego maksimum \((3, 4)\) oraz przecina dwa ramiona zewnętrzne.
• Dla \(m > 4\): 2 rozwiązania – prosta przebiega powyżej lokalnego maksimum, przecinając wyłącznie dwa ramiona zewnętrzne.
Odpowiedź:
Równanie \(|2^{|x-3|} - 5| = m\) ma 4 rozwiązania dla \(m \in (0, 4)\).
Równanie \(|2^{|x-3|} - 5| = m\) ma 4 rozwiązania dla \(m \in (0, 4)\).
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 5 (4 pkt)
Rozwiąż nierówność:
$$2^x \cdot 4^{-2x+1} > 2^{-x^2} : \left(\dfrac{1}{4}\right)$$
\(x \in (-\infty, 0) \cup (3, +\infty)\)
Wskazówki:
- Sprowadź wszystkie potęgi występujące po obu stronach nierówności do wspólnej podstawy równej \(2\). Pamiętaj, że \(4 = 2^2\) oraz \(\dfrac{1}{4} = 2^{-2}\).
- Skorzystaj ze standardowych praw działań na potęgach: \(a^m \cdot a^n = a^{m+n}\), \((a^m)^n = a^{m \cdot n}\) oraz \(a^m : a^n = a^{m-n}\).
- Zwróć uwagę na podstawę potęgi: wynosi ona \(2 > 1\), co oznacza, że funkcja wykładnicza \(f(t) = 2^t\) jest ściśle rosnąca i przy opuszczaniu podstaw zachowujemy pierwotny zwrot nierówności.
- Uporządkuj otrzymaną nierówność kwadratową, wyznacz jej pierwiastki i odczytaj rozwiązanie na podstawie szkicu paraboli.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Sprowadzenie obu stron nierówności do wspólnej podstawy potęgi równej 2:
Dana jest nierówność wyjściowa: $$2^x \cdot 4^{-2x+1} > 2^{-x^2} : \left(\dfrac{1}{4}\right)$$ Zapisujemy liczby \(4\) oraz \(\dfrac{1}{4}\) jako potęgi o podstawie \(2\): $$\begin{aligned} 4 &= 2^2 \\[8pt] \dfrac{1}{4} &= 2^{-2} \end{aligned}$$ Przekształcamy lewą stronę nierówności: $$\begin{aligned} L &= 2^x \cdot \left(2^2\right)^{-2x+1} \\[8pt] &= 2^x \cdot 2^{2(-2x+1)} \\[8pt] &= 2^x \cdot 2^{-4x+2} \\[8pt] &= 2^{x + (-4x + 2)} \\[8pt] &= 2^{-3x+2} \end{aligned}$$ Przekształcamy prawą stronę nierówności, korzystając z reguły dzielenia potęg o tych samych podstawach: $$\begin{aligned} P &= 2^{-x^2} : 2^{-2} \\[8pt] &= 2^{-x^2 - (-2)} \\[8pt] &= 2^{-x^2+2} \end{aligned}$$ Nierówność przyjmuje równoważną postać: $$2^{-3x+2} > 2^{-x^2+2}$$ -
Skorzystanie z monotoniczności funkcji wykładniczej i redukcja do nierówności kwadratowej:
Podstawa potęgi spełnia warunek \(a = 2 > 1\), zatem funkcja wykładnicza jest ściśle rosnąca. Porównujemy wykładniki bez zmiany zwrotu nierówności: $$-3x + 2 > -x^2 + 2$$ Odejmujemy \(2\) od obu stron: $$-3x > -x^2$$ Przenosimy wszystkie wyrazy na lewą stronę, aby po prawej otrzymać zero: $$x^2 - 3x > 0$$ -
Wyznaczenie miejsc zerowych i interpretacja graficzna na osi liczbowej:
Wyłączamy wspólny czynnik \(x\) przed nawias: $$x(x - 3) > 0$$ Wyznaczamy miejsca zerowe odpowiedniej funkcji kwadratowej: $$\begin{aligned} x(x - 3) &= 0 \\[8pt] x_1 = 0 \quad &\text{lub} \quad x_2 = 3 \end{aligned}$$ Współczynnik przy najwyższej potędze wynosi \(a = 1 > 0\), więc ramiona paraboli skierowane są w górę. Szukamy argumentów, dla których funkcja przyjmuje wartości dodatnie (\(y > 0\)), czyli fragmentów leżących powyżej osi \(OX\). Ze względu na ostrą nierówność (\(>\)) punkty graniczne \(0\) oraz \(3\) oznaczamy kółkami otwartymi i wyłączamy ze zbioru rozwiązań.
Odpowiedź:
\(x \in (-\infty, 0) \cup (3, +\infty)\)
\(x \in (-\infty, 0) \cup (3, +\infty)\)
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Grupa B
Zadanie 1 (2 pkt)
Wykaż, że podana liczba jest całkowita: $ \left[ \left( 8 + 28^{\frac{1}{2}} \right)^{\frac{1}{2}} - \left( 8 - 28^{\frac{1}{2}} \right)^{\frac{1}{2}} \right]^2 $
4
Zadanie 2 (2 pkt)
Dana jest funkcja $f(x) = \left(\frac{1}{4}\right)^x - 3$. Wykaż, że miejsce zerowe funkcji $g(x) = f(-x)$ należy do przedziału $(0, 1)$.
Dowód
Zadanie 3 (4 pkt)
Dana jest funkcja $f(x) = a^x + b$, gdzie $x \in \mathbb{R}$, $a > 0$, $a \neq 1$.
a) Wyznacz $a$ i $b$ wiedząc, że do wykresu funkcji należą punkty $K(0, 1)$ oraz $L(1, 6)$.
b) Dla jakich argumentów wartości funkcji $g(x) = f(x) - 4$ są większe od 32?
c) Wyznacz współrzędne punktu, w którym funkcja $h(x) = -f(x) - 3$ przecina oś $OY$.
d) Podaj zbiór wartości funkcji $k(x) = |f(-x) + 2|$.
a) $a = 6$, $b = 0$
b) $x \in (2, \infty)$
c) $(0, -4)$
d) $(2, \infty)$
Zadanie 4 (4 pkt)
Na podstawie wykresu funkcji $f(x) = 3^x$ wykonując odpowiednie przekształcenia, naszkicuj wykres funkcji $g(x) = |3^{|x + 2|} - 4|$, gdzie $x \in \mathbb{R}$. Na podstawie otrzymanego wykresu funkcji $y = g(x)$ ustal, dla jakich wartości parametru $m$ równanie $|3^{|x + 2|} - 4| = m$ ma 4 rozwiązania.
$m \in (0, 3)$
Zadanie 5 (4 pkt)
Rozwiąż nierówność: $ 3^x \cdot \left(\frac{1}{3}\right)^{5x - 5} > 3^{-x^2} : \left(\frac{1}{3}\right) $
$x \in (-\infty, 2) \cup (2, \infty)$
