Układy równań liniowych z dwiema niewiadomymi
Sprawdzian
Grupa A
Zadanie 1 (5 pkt)
Rozwiąż graficznie układ równań
$$ \begin{cases} \dfrac{x + 3y}{3} + \dfrac{x + y}{6} = 1, \\[8pt] 2(x + 2) = 3x + 2. \end{cases} $$
Rozwiązaniem układu równań jest punkt przecięcia prostych \(P(2, 0)\):
$$ \begin{cases} x = 2 \\ y = 0 \end{cases} $$
Wskazówki:
- Aby rozwiązać układ równań metodą graficzną, należy doprowadzić każde z równań do prostszej postaci liniowej i wyznaczyć odpowiadające im proste na płaszczyźnie.
- Pierwsze równanie po wymnożeniu przez wspólny mianownik przekształcamy do postaci ogólnej lub kierunkowej prostej, a następnie wyznaczamy co najmniej dwa punkty o współrzędnych całkowitych.
- Drugie równanie redukuje się do postaci \(x = c\), co oznacza prostą pionową, prostopadłą do osi \(OX\).
- Współrzędne punktu przecięcia obu prostych stanowią parę liczb \((x, y)\) będącą rozwiązaniem układu.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Przekształcenie pierwszego równania i wyznaczenie punktów prostej \(l_1\):
Rozpatrujemy pierwsze równanie układu: $$ \dfrac{x + 3y}{3} + \dfrac{x + y}{6} = 1 $$ Mnożymy obie strony równania przez wspólny mianownik \(6\), aby pozbyć się ułamków: $$ 6 \cdot \left(\dfrac{x + 3y}{3} + \dfrac{x + y}{6}\right) = 6 \cdot 1 $$ $$ 2(x + 3y) + (x + y) = 6 $$ Redukujemy wyrazy podobne: $$ \begin{aligned} 2x + 6y + x + y &= 6 \\[8pt] 3x + 7y &= 6 \end{aligned} $$ Wyznaczamy \(y\) w zależności od \(x\) (postać kierunkowa prostej \(l_1\)): $$ \begin{aligned} 7y &= -3x + 6 \\[8pt] y &= -\dfrac{3}{7}x + \dfrac{6}{7} \end{aligned} $$ Aby precyzyjnie narysować prostą na siatce kratek, wyznaczamy dwa punkty o współrzędnych całkowitych:
• dla \(x = 2\): $$ y = -\dfrac{3}{7} \cdot 2 + \dfrac{6}{7} = -\dfrac{6}{7} + \dfrac{6}{7} = 0 \implies A(2, 0) $$
• dla \(x = -5\): $$ y = -\dfrac{3}{7} \cdot (-5) + \dfrac{6}{7} = \dfrac{15}{7} + \dfrac{6}{7} = \dfrac{21}{7} = 3 \implies B(-5, 3) $$ Prosta \(l_1\) przechodzi przez punkty \(A(2, 0)\) oraz \(B(-5, 3)\). -
Przekształcenie drugiego równania i wyznaczenie prostej \(l_2\):
Rozpatrujemy drugie równanie układu: $$ 2(x + 2) = 3x + 2 $$ Wymnażamy nawias po lewej stronie: $$ 2x + 4 = 3x + 2 $$ Przenosimy wyrażenia z niewiadomą na lewą stronę, a liczby na prawą stronę: $$ \begin{aligned} 2x - 3x &= 2 - 4 \\[8pt] -x &= -2 \\[8pt] x &= 2 \end{aligned} $$ Równanie \(x = 2\) opisuje prostą pionową \(l_2\) równoległą do osi \(OY\) i prostopadłą do osi \(OX\), przecinającą oś odciętych w punkcie \((2, 0)\). Każdy punkt leżący na tej prostej ma pierwszą współrzędną równą \(2\). -
Graficzne wyznaczenie rozwiązania układu (rysunek wynikowy):
Rysujemy w kartezjańskim układzie współrzędnych prostą \(l_1\) przechodzącą przez punkty \(A(2, 0)\) i \(B(-5, 3)\) oraz pionową prostą \(l_2: x = 2\). Obie proste przecinają się dokładnie w jednym punkcie \(P(2, 0)\).Współrzędne punktu przecięcia \(P(2, 0)\) to: $$ \begin{cases} x = 2 \\ y = 0 \end{cases} $$ -
Sprawdzenie rachunkowe:
Wstawiamy parę liczb \(x = 2\) oraz \(y = 0\) do początkowych równań układu:
• Równanie 1: $$ L_1 = \dfrac{2 + 3 \cdot 0}{3} + \dfrac{2 + 0}{6} = \dfrac{2}{3} + \dfrac{2}{6} = \dfrac{4}{6} + \dfrac{2}{6} = \dfrac{6}{6} = 1 = P_1 $$
• Równanie 2: $$ \begin{aligned} L_2 &= 2(2 + 2) = 2 \cdot 4 = 8 \\[8pt] P_2 &= 3 \cdot 2 + 2 = 6 + 2 = 8 \implies L_2 = P_2 \end{aligned} $$ Oba równania są spełnione, co potwierdza poprawność rozwiązania graficznego.
Odpowiedź:
Rozwiązaniem układu równań jest para liczb: $$ \begin{cases} x = 2 \\ y = 0 \end{cases} $$ czyli punkt przecięcia prostych \(P(2, 0)\).
Rozwiązaniem układu równań jest para liczb: $$ \begin{cases} x = 2 \\ y = 0 \end{cases} $$ czyli punkt przecięcia prostych \(P(2, 0)\).
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 2 (6 pkt)
Rozwiąż układ równań metodą podstawiania
$$\begin{cases}
4y = (2x - 7)(-7 - 2x) + (2x + 5)^2 - 74, \\[6pt]
(3x - 4)^2 - (3x - y)(3x + y) = y(y - 4).
\end{cases}$$
\(\begin{cases} x = 4 \\ y = 20 \end{cases}\) (czyli para liczb \((4, 20)\))
Wskazówki:
- Uprość każde z równań z osobna, stosując wzory skróconego mnożenia: kwadrat sumy \((a + b)^2 = a^2 + 2ab + b^2\), kwadrat różnicy \((a - b)^2 = a^2 - 2ab + b^2\) oraz różnicę kwadratów \((a - b)(a + b) = a^2 - b^2\).
- Zwróć uwagę na iloczyn \((2x - 7)(-7 - 2x)\) – wyłączenie minusa daje \(-(2x - 7)(2x + 7) = -(4x^2 - 49)\).
- Po zredukowaniu wyrazów podobnych wyznacz jedną ze zmiennych (np. \(y\)) z prostszego równania i podstaw otrzymane wyrażenie do drugiego równania zgodnie z metodą podstawiania.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Zapisanie wyjściowego układu równań i uproszczenie pierwszego równania:
Rozpoczynamy od wyjściowego układu równań: $$\begin{cases} 4y = (2x - 7)(-7 - 2x) + (2x + 5)^2 - 74 \\[6pt] (3x - 4)^2 - (3x - y)(3x + y) = y(y - 4) \end{cases}$$ Przekształcamy pierwsze równanie. Zauważmy, że w iloczynie \((2x - 7)(-7 - 2x)\) możemy wyłączyć znak minus przed nawias: $$\begin{aligned} (2x - 7)(-7 - 2x) &= -(2x - 7)(2x + 7) \\[8pt] &= -\left[(2x)^2 - 7^2\right] \\[8pt] &= -\left(4x^2 - 49\right) \\[8pt] &= -4x^2 + 49 \end{aligned}$$ Rozwijamy drugi składnik, stosując wzór na kwadrat sumy: $$\begin{aligned} (2x + 5)^2 &= (2x)^2 + 2 \cdot 2x \cdot 5 + 5^2 \\[8pt] &= 4x^2 + 20x + 25 \end{aligned}$$ Podstawiamy otrzymane wyrażenia do pierwszego równania: $$\begin{aligned} 4y &= -4x^2 + 49 + 4x^2 + 20x + 25 - 74 \\[8pt] 4y &= (-4x^2 + 4x^2) + 20x + (49 + 25 - 74) \\[8pt] 4y &= 20x + (74 - 74) \\[8pt] 4y &= 20x \quad \Big/ : 4 \\[8pt] y &= 5x \end{aligned}$$ -
Uproszczenie drugiego równania układu:
Zajmujemy się drugim równaniem wyjściowym: $$(3x - 4)^2 - (3x - y)(3x + y) = y(y - 4)$$ Rozwijamy poszczególne wyrażenia: $$\begin{aligned} (3x - 4)^2 &= (3x)^2 - 2 \cdot 3x \cdot 4 + 4^2 = 9x^2 - 24x + 16 \\[8pt] (3x - y)(3x + y) &= (3x)^2 - y^2 = 9x^2 - y^2 \\[8pt] y(y - 4) &= y^2 - 4y \end{aligned}$$ Wstawiamy przekształcone wyrażenia do równania, pamiętając o zmianie znaków przy odejmowaniu nawiasu: $$\begin{aligned} 9x^2 - 24x + 16 - \left(9x^2 - y^2\right) &= y^2 - 4y \\[8pt] 9x^2 - 24x + 16 - 9x^2 + y^2 &= y^2 - 4y \\[8pt] -24x + 16 + y^2 &= y^2 - 4y \end{aligned}$$ Odejmujemy \(y^2\) od obu stron równania: $$\begin{aligned} -24x + 16 &= -4y \quad \Big/ : (-4) \\[8pt] 6x - 4 &= y \\[8pt] y &= 6x - 4 \end{aligned}$$ -
Zastosowanie metody podstawiania i wyznaczenie niewiadomych:
Układ równań po uproszczeniu ma postać: $$\begin{cases} y = 5x \\[6pt] y = 6x - 4 \end{cases}$$ Podstawiamy wyrażenie \(y = 5x\) z pierwszego równania w miejsce \(y\) do drugiego równania: $$\begin{aligned} 5x &= 6x - 4 \\[8pt] 5x - 6x &= -4 \\[8pt] -x &= -4 \quad \Big/ \cdot (-1) \\[8pt] x &= 4 \end{aligned}$$ Mając wyznaczoną wartość \(x = 4\), obliczamy wartość zmiennej \(y\): $$\begin{aligned} y &= 5x \\[8pt] y &= 5 \cdot 4 \\[8pt] y &= 20 \end{aligned}$$ -
Sprawdzenie poprawności z wyjściowym układem równań:
Podstawiamy parę liczb \(x = 4\) oraz \(y = 20\) do obu równań wyjściowych:
• Dla równania pierwszego: $$\begin{aligned} L &= 4y = 4 \cdot 20 = 80 \\[8pt] P &= (2 \cdot 4 - 7)(-7 - 2 \cdot 4) + (2 \cdot 4 + 5)^2 - 74 \\[8pt] &= (8 - 7)(-7 - 8) + (8 + 5)^2 - 74 \\[8pt] &= 1 \cdot (-15) + 13^2 - 74 \\[8pt] &= -15 + 169 - 74 = 80 \\[8pt] L &= P \end{aligned}$$ • Dla równania drugiego: $$\begin{aligned} L &= (3 \cdot 4 - 4)^2 - (3 \cdot 4 - 20)(3 \cdot 4 + 20) \\[8pt] &= (12 - 4)^2 - (12 - 20)(12 + 20) \\[8pt] &= 8^2 - (-8) \cdot 32 = 64 - (-256) = 64 + 256 = 320 \\[8pt] P &= y(y - 4) = 20(20 - 4) = 20 \cdot 16 = 320 \\[8pt] L &= P \end{aligned}$$ Oba równania są spełnione.
Odpowiedź:
\(\begin{cases} x = 4 \\ y = 20 \end{cases}\) (czyli para liczb \((4, 20)\))
\(\begin{cases} x = 4 \\ y = 20 \end{cases}\) (czyli para liczb \((4, 20)\))
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 3 (6 pkt)
Rozwiąż układ równań liniowych z trzema niewiadomymi \(x, y, z\):
$$\begin{cases}
x + y + z = 21, \\
y = x + 5, \\
z + 2 = 2y.
\end{cases}$$
$$\begin{cases}
x = 2 \\
y = 7 \\
z = 12
\end{cases}$$
czyli trójka liczb: \((x, y, z) = (2, 7, 12)\)
Wskazówki:
- Drugie równanie podaje zmienną \(y\) uzależnioną bezpośrednio od \(x\): \(y = x + 5\).
- Z trzeciego równania wyznacz zmienną \(z\) w zależności od \(y\), a następnie wstaw \(y = x + 5\), aby otrzymać wyrażenie na \(z\) zależne wyłącznie od \(x\).
- Podstaw wyrażenia określające \(y\) oraz \(z\) do pierwszego równania – uzyskasz w ten sposób proste równanie liniowe z jedną niewiadomą \(x\).
- Alternatywnie zadanie można rozwiązać po uporządkowaniu układu do postaci ogólnej za pomocą metody przeciwnych współczynników.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Sposób I – Rozwiązanie metodą podstawiania:
Wypisujemy wyjściowy układ równań: $$\begin{cases} x + y + z = 21 \\ y = x + 5 \\ z + 2 = 2y \end{cases}$$ Z trzeciego równania wyznaczamy niewiadomą \(z\): $$\begin{aligned} z + 2 &= 2y \\[8pt] z &= 2y - 2 \end{aligned}$$ Podstawiamy zależność \(y = x + 5\) do wzoru na \(z\), aby uzależnić je bezpośrednio od zmiennej \(x\): $$\begin{aligned} z &= 2(x + 5) - 2 \\[8pt] &= 2x + 10 - 2 \\[8pt] &= 2x + 8 \end{aligned}$$ Wstawiamy zależności \(y = x + 5\) oraz \(z = 2x + 8\) do pierwszego równania: $$\begin{aligned} x + y + z &= 21 \\[8pt] x + (x + 5) + (2x + 8) &= 21 \\[8pt] 4x + 13 &= 21 \end{aligned}$$ Odejmujemy \(13\) od obu stron równania: $$\begin{aligned} 4x &= 21 - 13 \\[8pt] 4x &= 8 \end{aligned}$$ Dzielimy obie strony przez \(4\): $$\begin{aligned} x &= 2 \end{aligned}$$ Obliczamy wartości pozostałych niewiadomych, wstawiając \(x = 2\): $$\begin{aligned} y &= x + 5 = 2 + 5 = 7 \\[8pt] z &= 2x + 8 = 2 \cdot 2 + 8 = 4 + 8 = 12 \end{aligned}$$ -
Sposób II – Rozwiązanie metodą przeciwnych współczynników:
Porządkujemy układ równań tak, aby niewiadome znajdowały się po lewej stronie, a wyrazy wolne po prawej: $$\begin{cases} x + y + z = 21 & \text{(równanie 1)} \\ -x + y = 5 & \text{(równanie 2)} \\ -2y + z = -2 & \text{(równanie 3)} \end{cases}$$ Współczynniki przy niewiadomej \(x\) w równaniu 1 oraz w równaniu 2 są liczbami przeciwnymi (\(1\) oraz \(-1\)). Dodajemy równanie 1 i równanie 2 stronami: $$\begin{aligned} (x + y + z) + (-x + y) &= 21 + 5 \\[8pt] 2y + z &= 26 \quad \text{(równanie 4)} \end{aligned}$$ Zestawiamy równanie 4 z równaniem 3, otrzymując układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi \(y\) i \(z\): $$\begin{cases} 2y + z = 26 \\ -2y + z = -2 \end{cases}$$ Dodajemy oba równania stronami w celu wyeliminowania zmiennej \(y\): $$\begin{aligned} (2y + z) + (-2y + z) &= 26 + (-2) \\[8pt] 2z &= 24 \\[8pt] z &= 12 \end{aligned}$$ Odejmujemy drugie równanie od pierwszego stronami: $$\begin{aligned} (2y + z) - (-2y + z) &= 26 - (-2) \\[8pt] 4y &= 28 \\[8pt] y &= 7 \end{aligned}$$ Podstawiamy obliczoną wartość \(y = 7\) do równania drugiego: $$\begin{aligned} y &= x + 5 \\[8pt] 7 &= x + 5 \\[8pt] x &= 7 - 5 = 2 \end{aligned}$$ -
Sprawdzenie poprawności otrzymanego rozwiązania:
Podstawiamy wyznaczone liczby \(x = 2\), \(y = 7\), \(z = 12\) do wszystkich trzech równań wyjściowych:
Równanie pierwsze: $$\begin{aligned} L &= x + y + z = 2 + 7 + 12 = 21 \\[8pt] P &= 21 \implies L = P \end{aligned}$$ Równanie drugie: $$\begin{aligned} L &= y = 7 \\[8pt] P &= x + 5 = 2 + 5 = 7 \implies L = P \end{aligned}$$ Równanie trzecie: $$\begin{aligned} L &= z + 2 = 12 + 2 = 14 \\[8pt] P &= 2y = 2 \cdot 7 = 14 \implies L = P \end{aligned}$$ Wszystkie równania są spełnione.
Odpowiedź:
Rozwiązaniem układu równań jest trójka liczb: $$\begin{cases} x = 2 \\ y = 7 \\ z = 12 \end{cases}$$ czyli \((x, y, z) = (2, 7, 12)\).
Rozwiązaniem układu równań jest trójka liczb: $$\begin{cases} x = 2 \\ y = 7 \\ z = 12 \end{cases}$$ czyli \((x, y, z) = (2, 7, 12)\).
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 4 (6 pkt)
Rozwiąż układ równań metodą przeciwnych współczynników
$$\begin{cases} (x - 5)(x + 5) = (x + 3)^2 - y, \\ \dfrac{4x - y}{2} - \dfrac{2x - y}{3} = 1. \end{cases}$$
$$\begin{cases} x = 20 \\ y = 154 \end{cases}$$
Wskazówki:
- Zastosuj wzory skróconego mnożenia w pierwszym równaniu: różnicę kwadratów \((a - b)(a + b) = a^2 - b^2\) oraz kwadrat sumy \((a + b)^2 = a^2 + 2ab + b^2\).
- Pozbądź się ułamków w drugim równaniu, mnożąc obie strony przez wspólny mianownik liczb \(2\) i \(3\), czyli przez \(6\). Pamiętaj o uwzględnieniu nawiasu przy odejmowaniu licznika drugiego ułamka.
- Doprowadź oba równania do postaci uporządkowanej \(ax + by = c\), a następnie zauważ przeciwne współczynniki przy zmiennej \(y\) i dodaj równania stronami.
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Przekształcenie pierwszego równania układu do postaci liniowej:
Wychodzimy od pierwszego równania: $$(x - 5)(x + 5) = (x + 3)^2 - y$$ Po lewej stronie stosujemy wzór na różnicę kwadratów, a po prawej wzór na kwadrat sumy: $$\begin{aligned} x^2 - 5^2 &= x^2 + 2 \cdot x \cdot 3 + 3^2 - y \\[8pt] x^2 - 25 &= x^2 + 6x + 9 - y \end{aligned}$$ Odejmujemy \(x^2\) od obu stron równania i przenosimy wyrazy z niewiadomymi na lewą stronę, a liczby na prawą: $$\begin{aligned} -25 &= 6x + 9 - y \\[8pt] -6x + y &= 9 + 25 \\[8pt] -6x + y &= 34 \end{aligned}$$ -
Uproszczenie drugiego równania układu i likwidacja mianowników:
Wychodzimy od drugiego równania: $$\dfrac{4x - y}{2} - \dfrac{2x - y}{3} = 1$$ Mnożymy obie strony równania przez \(6\), aby zredukować mianowniki: $$\begin{aligned} 6 \cdot \left(\dfrac{4x - y}{2}\right) - 6 \cdot \left(\dfrac{2x - y}{3}\right) &= 6 \cdot 1 \\[8pt] 3(4x - y) - 2(2x - y) &= 6 \end{aligned}$$ Wymnażamy wyrażenia w nawiasach, zwracając uwagę na zmianę znaku przy mnożeniu przez \(-2\): $$\begin{aligned} 12x - 3y - 4x + 2y &= 6 \\[8pt] (12x - 4x) + (-3y + 2y) &= 6 \\[8pt] 8x - y &= 6 \end{aligned}$$ -
Sposób I – Rozwiązanie układu metodą przeciwnych współczynników:
Zestawiamy oba przekształcone równania: $$\begin{cases} -6x + y = 34 \\ 8x - y = 6 \end{cases}$$ Współczynniki przy zmiennej \(y\) to \(1\) w pierwszym równaniu oraz \(-1\) w drugim równaniu. Są to liczby przeciwne, więc dodajemy oba równania stronami: $$\begin{aligned} (-6x + y) + (8x - y) &= 34 + 6 \\[8pt] -6x + 8x + y - y &= 40 \\[8pt] 2x &= 40 \quad / : 2 \\[8pt] x &= 20 \end{aligned}$$ Wyznaczoną wartość \(x = 20\) wstawiamy do jednego z równań, np. do równania drugiego: $$\begin{aligned} 8 \cdot 20 - y &= 6 \\[8pt] 160 - y &= 6 \\[8pt] -y &= 6 - 160 \\[8pt] -y &= -154 \quad / \cdot (-1) \\[8pt] y &= 154 \end{aligned}$$ Otrzymujemy parę liczb: $$\begin{cases} x = 20 \\ y = 154 \end{cases}$$ -
Sposób II – Alternatywne rozwiązanie metodą podstawiania:
Z pierwszego równania \(-6x + y = 34\) wyznaczamy bezpośrednio zmienną \(y\): $$y = 6x + 34$$ Podstawiamy wyznaczone wyrażenie do drugiego równania \(8x - y = 6\): $$\begin{aligned} 8x - (6x + 34) &= 6 \\[8pt] 8x - 6x - 34 &= 6 \\[8pt] 2x - 34 &= 6 \\[8pt] 2x &= 6 + 34 \\[8pt] 2x &= 40 \quad / : 2 \\[8pt] x &= 20 \end{aligned}$$ Obliczamy wartość zmiennej \(y\): $$\begin{aligned} y &= 6 \cdot 20 + 34 \\[8pt] &= 120 + 34 \\[8pt] &= 154 \end{aligned}$$ -
Sprawdzenie poprawności z wyjściowym układem równań:
Podstawiamy wyznaczone wartości \(x = 20\) oraz \(y = 154\) do lewych i prawych stron równań wyjściowych:
Dla równania pierwszego: $$\begin{aligned} L_1 &= (20 - 5)(20 + 5) = 15 \cdot 25 = 375 \\[8pt] P_1 &= (20 + 3)^2 - 154 = 23^2 - 154 = 529 - 154 = 375 \\[8pt] L_1 &= P_1 \end{aligned}$$ Dla równania drugiego: $$\begin{aligned} L_2 &= \dfrac{4 \cdot 20 - 154}{2} - \dfrac{2 \cdot 20 - 154}{3} \\[8pt] &= \dfrac{80 - 154}{2} - \dfrac{40 - 154}{3} \\[8pt] &= \dfrac{-74}{2} - \dfrac{-114}{3} \\[8pt] &= -37 - (-38) = -37 + 38 = 1 = P_2 \end{aligned}$$ Oba równania są spełnione.
Odpowiedź:
$$\begin{cases} x = 20 \\ y = 154 \end{cases}$$
$$\begin{cases} x = 20 \\ y = 154 \end{cases}$$
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Zadanie 5 (6 pkt)
W dwóch naczyniach znajduje się roztwór wodny soli. W pierwszym naczyniu stężenie procentowe wynosi 15%, a w drugim 35%. Po ile kilogramów każdego roztworu należy wziąć, aby otrzymać 14 kg mieszaniny o stężeniu 25%?
Należy wziąć po \(7\text{ kg}\) każdego roztworu (czyli \(7\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(15\%\) oraz \(7\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(35\%\)).
Wskazówki:
- Wprowadź oznaczenia dla mas poszczególnych roztworów. Pamiętaj, że łączna masa mieszaniny jest sumą mas obu roztworów, a łączna masa czystej soli w roztworze końcowym jest równa sumie mas soli zawartych w roztworach składowych.
- Zadanie można rozwiązać na dwa sposoby: układając układ równań z dwiema niewiadomymi (Sposób I) lub zapisując równanie bilansu z jedną niewiadomą (Sposób II).
Rozwiązanie krok po kroku:
-
Wprowadzenie oznaczeń i analiza bilansu masy soli:
Niech:- \(x\) – masa roztworu o stężeniu \(15\%\) wyrażona w kilogramach,
- \(y\) – masa roztworu o stężeniu \(35\%\) wyrażona w kilogramach.
- w pierwszym roztworze: \(15\% \cdot x = 0{,}15x\),
- w drugim roztworze: \(35\% \cdot y = 0{,}35y\),
- w otrzymanej mieszaninie: \(25\% \cdot 14\text{ kg} = 0{,}25 \cdot 14 = 3{,}5\text{ kg}\).
-
Sposób I – Rozwiązanie za pomocą układu równań z dwiema niewiadomymi:
Zestawiamy oba warunki w układ równań: $$ \begin{cases} x + y = 14 \\[6pt] 0{,}15x + 0{,}35y = 3{,}5 \end{cases} $$ Mnożymy drugie równanie obustronnie przez \(100\), aby uprościć współczynniki: $$ \begin{cases} x + y = 14 \\[6pt] 15x + 35y = 350 \end{cases} $$ Wyznaczamy zmienną \(y\) z pierwszego równania: $$ y = 14 - x $$ Podstawiamy wyznaczone wyrażenie do drugiego równania: $$ \begin{aligned} 15x + 35(14 - x) &= 350 \\[8pt] 15x + 490 - 35x &= 350 \\[8pt] -20x + 490 &= 350 \\[8pt] -20x &= 350 - 490 \\[8pt] -20x &= -140 \quad \big/ : (-20) \\[8pt] x &= 7\text{ kg} \end{aligned} $$ Obliczamy masę drugiego roztworu \(y\): $$ y = 14 - 7 = 7\text{ kg} $$ -
Sposób II – Rozwiązanie za pomocą równania z jedną niewiadomą:
Jeżeli weźmiemy \(x\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(15\%\), to masa roztworu o stężeniu \(35\%\) musi wynosić \((14 - x)\text{ kg}\).
Układamy bezpośrednie równanie bilansu masy soli: $$ 0{,}15 \cdot x + 0{,}35 \cdot (14 - x) = 0{,}25 \cdot 14 $$ Rozwiązujemy równanie krok po kroku: $$ \begin{aligned} 0{,}15x + 4{,}9 - 0{,}35x &= 3{,}5 \\[8pt] -0{,}20x + 4{,}9 &= 3{,}5 \\[8pt] -0{,}20x &= 3{,}5 - 4{,}9 \\[8pt] -0{,}20x &= -1{,}4 \quad \big/ : (-0{,}20) \\[8pt] x &= \dfrac{1{,}4}{0{,}20} = 7\text{ kg} \end{aligned} $$ Masa drugiego roztworu wynosi: $$ 14 - x = 14 - 7 = 7\text{ kg} $$ -
Sprawdzenie poprawności wyniku:
Sprawdzamy stężenie procentowe powstałej mieszaniny po połączeniu \(7\text{ kg}\) roztworu \(15\%\) oraz \(7\text{ kg}\) roztworu \(35\%\):- Łączna masa roztworu: \(7\text{ kg} + 7\text{ kg} = 14\text{ kg}\)
- Masa czystej soli: \(0{,}15 \cdot 7 + 0{,}35 \cdot 7 = 1{,}05 + 2{,}45 = 3{,}5\text{ kg}\)
- Stężenie procentowe mieszaniny: $$ c_p = \dfrac{3{,}5\text{ kg}}{14\text{ kg}} \cdot 100\% = \dfrac{1}{4} \cdot 100\% = 25\% $$
Odpowiedź:
Należy wziąć po \(7\text{ kg}\) każdego roztworu (czyli \(7\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(15\%\) oraz \(7\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(35\%\)).
Należy wziąć po \(7\text{ kg}\) każdego roztworu (czyli \(7\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(15\%\) oraz \(7\text{ kg}\) roztworu o stężeniu \(35\%\)).
Wideolekcja:
Nagranie wideo do tego zadania pojawi się wkrótce.
Obejrzyj pełne omówienie zadania krok po kroku:
Grupa B
Zadanie 1 (5 pkt)
Rozwiąż graficznie układ równań
\(
\begin{cases}
\displaystyle \frac{x+2y}{4}+\frac{x+4y}{8}=\;\frac{3}{4},\\[2mm]
2(x+3)=3x+4.
\end{cases}
\)
$x=2, y=0$
Zadanie 2 (6 pkt)
Rozwiąż układ równań metodą podstawiania
\(
\begin{cases}
6y = (3x-2)(-2-3x) + (3x+4)^2 - 20,\\[1mm]
(4x-4)^2 - (4x-y)(4x+y)= y(y-4).
\end{cases}
\)
$x=1, y=4$
Zadanie 3 (6 pkt)
Rozwiąż układ równań liniowych z trzema niewiadomymi \(x\), \(y\), \(z\):
\(
\begin{cases}
x + y + z = 20,\\[1mm]
y = 2x + 3,\\[1mm]
z - 4 = y.
\end{cases}
\)
$(x,y,z)=(2,7,11)$
Zadanie 4 (6 pkt)
Rozwiąż układ równań metodą przeciwnych współczynników
\(
\begin{cases}
(x-2)(x+2) = (x+4)^2 - y, \\[1mm]
\displaystyle \frac{3x-y}{3} - \frac{x-y}{4} = 1.
\end{cases}
\)
$x=32, y=276$
Zadanie 5 (6 pkt)
W dwóch naczyniach znajduje się roztwór wodny soli. W pierwszym naczyniu stężenie procentowe roztworu wynosi 30%, a w drugim 50%. Po ile kilogramów każdego roztworu należy wziąć, aby otrzymać 10 kg mieszaniny o stężeniu 42%?
Należy zmieszać 4k roztworu 30% i 6kg roztworu 50%
