22.10 Funkcja pochodna
Kartkówka
Grupa A
Zadanie 1 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x) = 12$
b) $f(x) = 4x + 5$
c) $f(x) = 3x^2 - 7x + \pi$
a) $f'(x) = 0$
b) $f'(x) = 4$
c) $f'(x) = 6x - 7$
a) Obliczanie pochodnej funkcji $f(x) = 12$:
1. Stosujemy podstawową regułę różniczkowania, która mówi, że pochodna stałej jest równa zero.$$f'(x) = (12)' = 0$$b) Obliczanie pochodnej funkcji $f(x) = 4x + 5$:
1. Stosujemy regułę liniowości pochodnej: $(f(x) + g(x))' = f'(x) + g'(x)$.$$f'(x) = (4x + 5)' = (4x)' + (5)'$$2. Obliczamy pochodną pierwszego składnika, korzystając z reguły $(c \cdot x)' = c$.$$(4x)' = 4$$3. Obliczamy pochodną drugiego składnika (stałej).$$(5)' = 0$$4. Łączymy wyniki.$$f'(x) = 4 + 0 = 4$$c) Obliczanie pochodnej funkcji $f(x) = 3x^2 - 7x + \pi$:
1. Stosujemy regułę liniowości pochodnej.$$f'(x) = (3x^2)' - (7x)' + (\pi)'$$2. Obliczamy pochodną pierwszego składnika, stosując wzór $(x^n)' = n x^{n-1}$.$$(3x^2)' = 3 \cdot (2x^{2-1}) = 6x$$3. Obliczamy pochodną drugiego składnika.$$(7x)' = 7$$4. Obliczamy pochodną trzeciego składnika (stałej $\pi$).$$(\pi)' = 0$$5. Łączymy wyniki.$$f'(x) = 6x - 7 + 0 = 6x - 7$$
Zadanie 2 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x)=\frac{1}{5}x^5 - \frac{1}{2}x^2 + 3x^4$
b) $f(x) = -2x^6 + 7x^3 + 10$
c) $f(x) = \sqrt{3}x+x^9 - \frac{1}{3}x^3$
a) $f'(x) = x^4 + 12x^3 - x$
b) $f'(x) = -12x^5 + 21x^2$
c) $f'(x) = 9x^8 - x^2 + \sqrt{3}$
Aby wyznaczyć pochodną funkcji wielomianowych, stosujemy podstawowe reguły różniczkowania: regułę potęgową $(x^n)' = nx^{n-1})$, regułę stałej pomnożonej przez funkcję $(c \cdot f(x))' = c \cdot f'(x)$ oraz regułę sumy/różnicy.
a) $f(x)=\frac{1}{5}x^5 - \frac{1}{2}x^2 + 3x^4$
1. Obliczamy pochodną każdego składnika osobno.$$f'(x) = \left(\frac{1}{5}x^5\right)' - \left(\frac{1}{2}x^2\right)' + (3x^4)'$$2. Stosujemy regułę potęgową i stałej pomnożonej przez funkcję.$$f'(x) = \frac{1}{5} \cdot 5x^{5-1} - \frac{1}{2} \cdot 2x^{2-1} + 3 \cdot 4x^{4-1}$$3. Upraszczamy wyrażenie.$$f'(x) = 1x^4 - 1x^1 + 12x^3$$$$f'(x) = x^4 - x + 12x^3$$4. Porządkujemy wyrażenie, zapisując potęgi malejąco.$$f'(x) = x^4 + 12x^3 - x$$b) $f(x) = -2x^6 + 7x^3 + 10$
1. Obliczamy pochodną każdego składnika osobno. Pamiętamy, że pochodna stałej (10) jest równa 0.$$f'(x) = (-2x^6)' + (7x^3)' + (10)'$$2. Stosujemy regułę potęgową.$$f'(x) = -2 \cdot 6x^{6-1} + 7 \cdot 3x^{3-1} + 0$$3. Upraszczamy wyrażenie.$$f'(x) = -12x^5 + 21x^2$$c) $f(x) = \sqrt{3}x+x^9 - \frac{1}{3}x^3$
1. Obliczamy pochodną każdego składnika osobno. Pamiętamy, że $x = x^1$.$$f'(x) = (\sqrt{3}x)' + (x^9)' - \left(\frac{1}{3}x^3\right)'$$2. Stosujemy regułę potęgową.$$f'(x) = \sqrt{3} \cdot 1x^{1-1} + 1 \cdot 9x^{9-1} - \frac{1}{3} \cdot 3x^{3-1}$$3. Upraszczamy wyrażenie. Pamiętamy, że $x^0 = 1$.$$f'(x) = \sqrt{3} \cdot 1 + 9x^8 - 1x^2$$$$f'(x) = \sqrt{3} + 9x^8 - x^2$$4. Porządkujemy wyrażenie, zapisując potęgi malejąco.$$f'(x) = 9x^8 - x^2 + \sqrt{3}$$
Zadanie 3 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x) = 3\sqrt{x} - 5x$
b) $f(x) = 4x^3 + \frac{3}{x} - \sqrt{x} + \sqrt{5}$
c) $f(x) = 2x^4 + 5x^2 - 3x + \frac{1}{x}$
a) $f'(x) = \frac{3}{2\sqrt{x}} - 5$
b) $f'(x) = 12x^2 - \frac{3}{x^2} - \frac{1}{2\sqrt{x}}$
c) $f'(x) = 8x^3 + 10x - 3 - \frac{1}{x^2}$
1. Przypominamy podstawowe wzory na pochodne, które będą użyte w zadaniu:$$(x^n)' = nx^{n-1}$$$$(c \cdot f(x))' = c \cdot f'(x)$$$$(c)' = 0$$Ponadto, pamiętamy, że $\sqrt{x} = x^{\frac{1}{2}}$ oraz $\frac{c}{x^n} = c x^{-n}$.
2. Obliczamy pochodną funkcji z podpunktu a).
Mamy $f(x) = 3\sqrt{x} - 5x$. Zapisujemy $\sqrt{x}$ jako $x^{\frac{1}{2}}$:$$f'(x) = (3x^{\frac{1}{2}} - 5x)'$$Stosujemy regułę różnicy i regułę potęgową:$$f'(x) = (3x^{\frac{1}{2}})' - (5x)' = 3 \cdot \frac{1}{2} x^{\frac{1}{2} - 1} - 5 \cdot 1$$$$f'(x) = \frac{3}{2} x^{-\frac{1}{2}} - 5$$Ostatecznie, zapisujemy wynik bez ujemnych wykładników:$$f'(x) = \frac{3}{2\sqrt{x}} - 5$$3. Obliczamy pochodną funkcji z podpunktu b).
Mamy $f(x) = 4x^3 + \frac{3}{x} - \sqrt{x} + \sqrt{5}$. Przepisujemy funkcję, aby łatwiej było zastosować regułę potęgową:$$f(x) = 4x^3 + 3x^{-1} - x^{\frac{1}{2}} + \sqrt{5}$$Obliczamy pochodne poszczególnych składników. Pamiętamy, że pochodna stałej (tutaj $\sqrt{5}$) jest równa zero:$$f'(x) = (4x^3)' + (3x^{-1})' - (x^{\frac{1}{2}})' + (\sqrt{5})'$$$$f'(x) = 4 \cdot 3x^{3-1} + 3 \cdot (-1) x^{-1-1} - \frac{1}{2} x^{\frac{1}{2}-1} + 0$$$$f'(x) = 12x^2 - 3x^{-2} - \frac{1}{2} x^{-\frac{1}{2}}$$Ostatecznie, zapisujemy wynik w postaci ułamków:$$f'(x) = 12x^2 - \frac{3}{x^2} - \frac{1}{2\sqrt{x}}$$4. Obliczamy pochodną funkcji z podpunktu c).
Mamy $f(x) = 2x^4 + 5x^2 - 3x + \frac{1}{x}$. Przepisujemy funkcję:$$f(x) = 2x^4 + 5x^2 - 3x + 1x^{-1}$$Obliczamy pochodne poszczególnych składników:$$f'(x) = (2x^4)' + (5x^2)' - (3x)' + (1x^{-1})'$$$$f'(x) = 2 \cdot 4x^{4-1} + 5 \cdot 2x^{2-1} - 3 \cdot 1 + 1 \cdot (-1) x^{-1-1}$$$$f'(x) = 8x^3 + 10x - 3 - 1x^{-2}$$Ostatecznie, zapisujemy wynik w postaci ułamków:$$f'(x) = 8x^3 + 10x - 3 - \frac{1}{x^2}$$
Zadanie 4 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x) = (3x + 2)(x^4 - 5)$
b) $f(x) = (2x^3 - x^2 + 3x)(x^2 - x + 2)$
c) $f(x) = (3\sqrt{x} - x^3 + 2)(x^2 + \frac{1}{x})$
a) $f'(x) = 15x^4 + 8x^3 - 15$
b) $f'(x) = 10x^4 - 12x^3 + 24x^2 - 10x + 6$
c) $f'(x) = -5x^4 + \frac{15}{2} x\sqrt{x} + 2x - \frac{3}{2x\sqrt{x}} - \frac{2}{x^2}$
We wszystkich podpunktach stosujemy wzór na pochodną iloczynu funkcji $f(x) = u(x) \cdot v(x)$, który ma postać $f'(x) = u'(x)v(x) + u(x)v'(x)$.
a)
1. Definiujemy funkcje składowe $u(x)$ i $v(x)$: $u(x) = 3x + 2$ oraz $v(x) = x^4 - 5$.
2. Obliczamy pochodne $u'(x)$ i $v'(x)$: $u'(x) = 3$ oraz $v'(x) = 4x^3$.
3. Stosujemy wzór na pochodną iloczynu:$$f'(x) = 3 \cdot (x^4 - 5) + (3x + 2) \cdot (4x^3)$$4. Upraszczamy wyrażenie, wymnażając nawiasy:$$f'(x) = 3x^4 - 15 + 12x^4 + 8x^3$$5. Redukujemy wyrazy podobne:$$f'(x) = 15x^4 + 8x^3 - 15$$b)
1. Definiujemy funkcje składowe: $u(x) = 2x^3 - x^2 + 3x$ oraz $v(x) = x^2 - x + 2$.
2. Obliczamy pochodne:$$u'(x) = 6x^2 - 2x + 3$$$$v'(x) = 2x - 1$$3. Stosujemy wzór na pochodną iloczynu:$$f'(x) = (6x^2 - 2x + 3)(x^2 - x + 2) + (2x^3 - x^2 + 3x)(2x - 1)$$4. Wymnażamy pierwszy iloczyn $u'v$:$$u'v = 6x^2(x^2 - x + 2) - 2x(x^2 - x + 2) + 3(x^2 - x + 2)$$$$u'v = 6x^4 - 6x^3 + 12x^2 - 2x^3 + 2x^2 - 4x + 3x^2 - 3x + 6$$$$u'v = 6x^4 - 8x^3 + 17x^2 - 7x + 6$$5. Wymnażamy drugi iloczyn $uv'$:$$uv' = 2x^3(2x - 1) - x^2(2x - 1) + 3x(2x - 1)$$$$uv' = 4x^4 - 2x^3 - 2x^3 + x^2 + 6x^2 - 3x$$$$uv' = 4x^4 - 4x^3 + 7x^2 - 3x$$6. Sumujemy wyniki $u'v + uv'$:$$f'(x) = (6x^4 - 8x^3 + 17x^2 - 7x + 6) + (4x^4 - 4x^3 + 7x^2 - 3x)$$$$f'(x) = 10x^4 - 12x^3 + 24x^2 - 10x + 6$$c)
1. Przepisujemy funkcję w postaci potęgowej, aby łatwiej obliczyć pochodne:$$f(x) = (3x^{\frac{1}{2}} - x^3 + 2)(x^2 + x^{-1})$$2. Definiujemy funkcje składowe: $u(x) = 3x^{\frac{1}{2}} - x^3 + 2$ oraz $v(x) = x^2 + x^{-1}$.
3. Obliczamy pochodne:$$u'(x) = 3 \cdot \frac{1}{2} x^{\frac{1}{2} - 1} - 3x^2 = \frac{3}{2} x^{-\frac{1}{2}} - 3x^2$$$$v'(x) = 2x - 1 \cdot x^{-1 - 1} = 2x - x^{-2}$$4. Stosujemy wzór na pochodną iloczynu $f'(x) = u'(x)v(x) + u(x)v'(x)$:$$f'(x) = (\frac{3}{2} x^{-\frac{1}{2}} - 3x^2)(x^2 + x^{-1}) + (3x^{\frac{1}{2}} - x^3 + 2)(2x - x^{-2})$$5. Wymnażamy i upraszczamy (używamy postaci pierwiastkowej/ułamkowej dla końcowego wyniku):$$u'v = \frac{3}{2} x^{-\frac{1}{2}} \cdot x^2 + \frac{3}{2} x^{-\frac{1}{2}} \cdot x^{-1} - 3x^2 \cdot x^2 - 3x^2 \cdot x^{-1}$$$$u'v = \frac{3}{2} x^{\frac{3}{2}} + \frac{3}{2} x^{-\frac{3}{2}} - 3x^4 - 3x$$$$uv' = 3x^{\frac{1}{2}} \cdot 2x - 3x^{\frac{1}{2}} \cdot x^{-2} - x^3 \cdot 2x + x^3 \cdot x^{-2} + 2 \cdot 2x - 2 \cdot x^{-2}$$$$uv' = 6x^{\frac{3}{2}} - 3x^{-\frac{3}{2}} - 2x^4 + x + 4x - 2x^{-2}$$$$uv' = 6x^{\frac{3}{2}} - 3x^{-\frac{3}{2}} - 2x^4 + 5x - 2x^{-2}$$6. Sumujemy wyniki $u'v + uv'$:$$f'(x) = (\frac{3}{2} x^{\frac{3}{2}} + 6x^{\frac{3}{2}}) + (\frac{3}{2} x^{-\frac{3}{2}} - 3x^{-\frac{3}{2}}) + (-3x^4 - 2x^4) + (-3x + 5x) - 2x^{-2}$$$$f'(x) = \frac{15}{2} x^{\frac{3}{2}} - \frac{3}{2} x^{-\frac{3}{2}} - 5x^4 + 2x - 2x^{-2}$$7. Zapisujemy wynik w postaci pierwiastków i ułamków:$$f'(x) = \frac{15}{2} x\sqrt{x} - \frac{3}{2x\sqrt{x}} - 5x^4 + 2x - \frac{2}{x^2}$$
Zadanie 5 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x)=\frac{7}{x-2}$
b) $f(x)=\frac{3x-2}{2x+5}$
c) $f(x)=\frac{x^2+3}{x^2-5}$
a) $f'(x) = \frac{-7}{(x-2)^2}$
b) $f'(x) = \frac{19}{(2x+5)^2}$
c) $f'(x) = \frac{-16x}{(x^2-5)^2}$
1. Stosujemy wzór na pochodną ilorazu funkcji:$$\left( \frac{u}{v} \right)' = \frac{u'v - uv'}{v^2}$$2. Obliczamy pochodną dla podpunktu a): $f(x)=\frac{7}{x-2}$.
Określamy funkcje $u$ i $v$ oraz ich pochodne:$$u = 7, \quad u' = 0$$$$v = x-2, \quad v' = 1$$Stosujemy wzór na pochodną ilorazu:$$f'(x) = \frac{0 \cdot (x-2) - 7 \cdot 1}{(x-2)^2} = \frac{-7}{(x-2)^2}$$3. Obliczamy pochodną dla podpunktu b): $f(x)=\frac{3x-2}{2x+5}$.
Określamy funkcje $u$ i $v$ oraz ich pochodne:$$u = 3x-2, \quad u' = 3$$$$v = 2x+5, \quad v' = 2$$Stosujemy wzór na pochodną ilorazu:$$f'(x) = \frac{3 \cdot (2x+5) - (3x-2) \cdot (2)}{(2x+5)^2}$$Upraszczamy licznik:$$3 \cdot (2x+5) - (3x-2) \cdot 2 = (6x + 15) - (6x - 4)$$$$= 6x + 15 - 6x + 4 = 19$$Ostateczny wynik:$$f'(x) = \frac{19}{(2x+5)^2}$$4. Obliczamy pochodną dla podpunktu c): $f(x)=\frac{x^2+3}{x^2-5}$.
Określamy funkcje $u$ i $v$ oraz ich pochodne:$$u = x^2+3, \quad u' = 2x$$$$v = x^2-5, \quad v' = 2x$$Stosujemy wzór na pochodną ilorazu:$$f'(x) = \frac{2x \cdot (x^2-5) - (x^2+3) \cdot (2x)}{(x^2-5)^2}$$Upraszczamy licznik:$$2x(x^2-5) - (x^2+3)(2x) = (2x^3 - 10x) - (2x^3 + 6x)$$$$= 2x^3 - 10x - 2x^3 - 6x = -16x$$Ostateczny wynik:$$f'(x) = \frac{-16x}{(x^2-5)^2}$$
Grupa B
Zadanie 1 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x) = -3$
b) $f(x) = -2x + 10$
c) $f(x) = 8x^2 - x + 1$
a) $f'(x) = 0$
b) $f'(x) = -2$
c) $f'(x) = 16x - 1$
Zadanie 2 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x)=\frac{1}{6}x^6 - \frac{1}{5}x^5 + 4x^3$
b) $f(x) = -4x^7 + 2x^5 - 1$
c) $f(x) = \sqrt{10}x+x^4 - \frac{1}{4}x^8$
a) $f'(x) = x^5 - x^4 + 12x^2$
b) $f'(x) = -28x^6 + 10x^4$
c) $f'(x) = -2x^7 + 4x^3 + \sqrt{10}$
Zadanie 3 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x) = 7x - 4\sqrt{x}$
b) $f(x) = 5x^4 - \frac{1}{x} + 2\sqrt{x} - 10$
c) $f(x) = 3x^6 + x^3 - 4x + \frac{2}{x}$
a) $f'(x) = 7 - \frac{2}{\sqrt{x}}$
b) $f'(x) = 20x^3 + \frac{1}{x^2} + \frac{1}{\sqrt{x}}$
c) $f'(x) = 18x^5 + 3x^2 - 4 - \frac{2}{x^2}$
Zadanie 4 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x) = (5x - 3)(x^6 + 1)$
b) $f(x) = (x^4 + 2x^2 - 1)(x^3 - 2x + 1)$
c) $f(x) = (\sqrt{x} - 4x^2)(x^3 + \frac{2}{x})$
a) $f'(x) = 35x^6 - 18x^5 + 5$
b) $f'(x) = 7x^6 + 4x^3 - 15x^2 + 4x + 2$
c) $f'(x) = \left( \frac{1}{2\sqrt{x}} - 8x \right) \left( x^3 + \frac{2}{x} \right) + \left( \sqrt{x} - 4x^2 \right) \left( 3x^2 - \frac{2}{x^2} \right)$
Zadanie 5 (3 pkt)
Wyznacz pochodną funkcji:
a) $f(x)=\frac{-4}{2x+1}$
b) $f(x)=\frac{-x+6}{3x-1}$
c) $f(x)=\frac{2x^2+1}{x^2-3}$
a) $f'(x) = \frac{8}{(2x+1)^2}$
b) $f'(x) = \frac{-17}{(3x-1)^2}$
c) $f'(x) = \frac{-14x}{(x^2-3)^2}$
